زایمان سگ؛ علائم، مراحل، نشانه‌های خطر و مراقبت بعد از زایمان
اگر سگ ماده‌تان باردار است، احتمالا هم هیجان دارید و هم نگران روز زایمان هستید. بیشتر سگ‌ها زایمان را بدون مشکل و به‌طور طبیعی پشت سر می‌گذارند، اما آمادگی شما، شناخت مراحل طبیعی و تشخیص به‌موقع نشانه‌های خطر، تفاوت بزرگی در سلامت مادر و تولهها ایجاد می‌کند. در این راهنما از دوران بارداری تا مراقبت بعد از زایمان سگ را مرحله به مرحله مرور می‌کنیم.
مدت بارداری و علائم آن در سگ
بارداری سگ به‌طور میانگین ۶۳ روز، با محدوده ۵۸ تا ۶۸ روز از زمان جفت‌گیری، طول می‌کشد. در هفته‌های اول تغییر زیادی دیده نمی‌شود. از حدود هفته چهارم، افزایش اشتها، بزرگ شدن و صورتی شدن نوک پستان‌ها و آرام‌تر شدن سگ نمایان می‌شود و از هفته ششم شکم به‌وضوح بزرگ می‌شود. تشخیص قطعی با سونوگرافی از حدود روز ۲۵ و شمارش تولهها با رادیوگرافی بعد از روز ۵۵ ممکن است. اطلاعات مربوط به دوره فحلی را در فحلی سگ ماده بخوانید.
تغذیه سگ باردار قبل از زایمان سگ
| دوره | توصیه تغذیه |
|---|---|
| هفته ۱ تا ۵ | غذای معمول و باکیفیت بدون افزایش مقدار |
| هفته ۶ تا ۹ | تغییر تدریجی به غذای توله یا غذای مخصوص بارداری و افزایش ۲۵ تا ۵۰ درصدی مقدار |
| روزهای آخر | وعده‌های کوچک و متعدد، چون شکم فضای کمی دارد |
| شیردهی | غذای پرانرژی توله به‌صورت آزاد؛ نیاز تا ۲ تا ۳ برابر معمول افزایش می‌یابد |
مکمل کلسیم را بدون تجویز دامپزشک در دوران بارداری ندهید؛ برخلاف تصور، می‌تواند خطر کمبود کلسیم بعد از زایمان را بیشتر کند. برای انتخاب غذا تغذیه توله سگ را ببینید.
آماده سازی جعبه زایمان
حدود دو هفته قبل از زمان تخمینی، جعبه زایمان را در اتاقی آرام، گرم و دور از رفت‌وآمد آماده کنید تا سگ به آن عادت کند. جعبه باید آن‌قدر بزرگ باشد که مادر بتواند کاملا دراز بکشد، دیواره‌هایی داشته باشد که تولهها بیرون نروند و ریلی کوتاه در اطراف داخل آن باشد تا مادر تولهها را زیر بدنش له نکند. کف آن را با روزنامه و حوله‌های قابل تعویض بپوشانید.
| وسایل لازم | کاربرد |
|---|---|
| حوله‌های تمیز زیاد | خشک کردن تولهها و تعویض بستر |
| قیچی استریل و نخ | برای بند ناف در صورت نیاز |
| دماسنج دیجیتال | پیش‌بینی زمان زایمان |
| ترازوی آشپزخانه | وزن کردن روزانه تولهها |
| گرم‌کن یا لامپ گرمایی | حفظ دمای مناسب محیط |
| شماره دامپزشک شبانه‌روزی | برای شرایط اضطراری |
علائم نزدیک شدن زایمان سگ
- افت دمای بدن: از حدود ۳۸.۵ درجه به زیر ۳۷.۵؛ زایمان معمولا ۱۲ تا ۲۴ ساعت بعد شروع می‌شود.
- بی‌قراری، لانه‌سازی و کندن بستر
- بی‌اشتهایی و گاهی استفراغ
- له‌له زدن و لرزیدن
- ترشح شفاف و مخاطی از ناحیه تناسلی
از روز ۵۸ بارداری، دو بار در روز دمای مقعدی سگ را اندازه بگیرید.
مراحل زایمان سگ
| مرحله | مدت | آنچه می‌بینید |
|---|---|---|
| مرحله اول | ۶ تا ۱۲ ساعت | انقباضات نامحسوس، بی‌قراری، له‌له زدن و لانه‌سازی |
| مرحله دوم | ۳ تا ۱۲ ساعت یا بیشتر | زور زدن محسوس و تولد تولهها؛ معمولا با فاصله ۳۰ تا ۶۰ دقیقه |
| مرحله سوم | همراه هر توله | خروج جفت؛ هر توله یک جفت دارد |
مادر معمولا کیسه آمنیوتیک را پاره می‌کند، بند ناف را می‌جود و توله را لیس می‌زند تا نفس بکشد. اگر مادر کیسه را در عرض یک تا دو دقیقه باز نکرد، شما با دست تمیز کیسه را از روی صورت توله کنار بزنید و با حوله توله را به آرامی بمالید. تعداد جفت‌ها را بشمارید؛ باید با تعداد تولهها برابر باشد.
نشانه‌های خطر در زایمان سگ
| وضعیت | اقدام |
|---|---|
| زور زدن شدید بیش از ۳۰ دقیقه بدون تولد توله | تماس فوری با دامپزشک |
| بیش از ۲ تا ۴ ساعت فاصله بین تولهها در حالی که توله دیگری مانده | تماس فوری |
| ترشح سبز تیره یا خونی قبل از تولد اولین توله | اورژانس؛ جدا شدن جفت |
| گیر کردن توله در کانال زایمان | اورژانس |
| ضعف شدید، لرزش یا تب مادر | اورژانس |
| گذشت ۲۴ ساعت از افت دما بدون شروع زایمان | مراجعه به دامپزشک |
نژادهای پوزه‌کوتاه و سرپهن مانند بولداگ اغلب به سزارین برنامه‌ریزی‌شده نیاز دارند.
مراقبت از مادر بعد از زایمان سگ
- ترشح قهوه‌ای مایل به قرمز تا چند هفته بعد از زایمان طبیعی است؛ اما ترشح بدبو یا چرکی نشانه عفونت رحم است.
- پستان‌ها را روزانه از نظر قرمزی، سفتی و گرمی بررسی کنید؛ این علائم می‌تواند نشانه ورم پستان باشد.
- کمبود کلسیم (اکلامپسی): معمولا ۱ تا ۴ هفته بعد از زایمان با بی‌قراری، لرزش، سفتی عضلات و تشنج ظاهر می‌شود و اورژانس است.
- آب تازه و غذای پرانرژی همیشه در دسترس مادر باشد.
- محیط را آرام نگه دارید و بازدیدکننده‌ها را محدود کنید.
هر نشانه غیرعادی را با علائم بیماری در سگ مقایسه کنید.
مراقبت از توله‌های تازه متولد شده
- مطمئن شوید هر توله در ساعات اول آغوز (شیر اول) می‌خورد.
- تولهها را روزانه وزن کنید؛ وزن باید هر روز افزایش یابد.
- دمای محیط در هفته اول حدود ۲۹ تا ۳۲ درجه باشد و کم‌کم کاهش یابد.
- توله‌ای که مدام گریه می‌کند، سرد است یا شیر نمی‌خورد، باید بررسی شود.
- چشم‌ها حدود ۱۰ تا ۱۴ روزگی باز می‌شوند.
ادامه مراقبت را در نگهداری توله سگ و برنامه واکسن را در واکسن سگ ببینید.
برای خرید غذا و لوازم مناسب حیوان خانگی‌تان به فروشگاه اسپارک پت شاپ سر بزنید یا برای مشاوره تماس بگیرید.
سوالات متداول درباره زایمان سگ
سگ چند توله به دنیا می‌آورد؟
به نژاد بستگی دارد؛ نژادهای کوچک معمولا ۱ تا ۴ و نژادهای بزرگ ۶ تا ۱۰ توله یا بیشتر.
آیا باید هنگام زایمان سگ دخالت کنم؟
بیشتر وقتها خیر؛ فقط نظارت کنید و در صورت نیاز کیسه را باز کنید یا توله را خشک کنید.
بعد از زایمان چه زمانی میتوان سگ را عقیم کرد؟
معمولا بعد از پایان شیردهی و از شیر گرفتن تولهها؛ عقیم سازی سگ.
جمع‌بندی درباره زایمان سگ
زایمان سگ حدود ۶۳ روز بعد از جفت‌گیری رخ می‌دهد و در بیشتر موارد طبیعی و بدون مشکل است. با آماده کردن جعبه زایمان، اندازه‌گیری دمای بدن، شناخت مراحل طبیعی و نشانه‌های خطر و داشتن شماره دامپزشک شبانه‌روزی، می‌توانید از مادر و تولهها به بهترین شکل مراقبت کنید.
این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه دامپزشک نیست.
برای تخمین تاریخ، از محاسبه تاریخ زایمان سگ و گربه استفاده کنید.
مطالب مرتبط
ممکن است این مطالب هم برایتان مفید باشد: تغذیه سگ باردار و شیرده.