فحلی سگ ماده؛ علائم، مراحل، مدت و مراقبت در دوران فحلی
اگر سگ ماده‌تان عقیم نشده است، هر چند ماه یک بار وارد دوره‌ای می‌شود که تغییرات جسمی و رفتاری مشخصی دارد: تورم ناحیه تناسلی، ترشح خونی، بی‌قراری و جذب سگ‌های نر. این دوره که فحلی سگ ماده یا «هیت» نامیده می‌شود، بخشی طبیعی از چرخه تولیدمثل است. در این مقاله با مراحل، علائم، مدت فحلی و روش‌های مراقبت در این دوره آشنا می‌شوید.
فحلی سگ ماده چیست
فحلی دوره‌ای از چرخه تولیدمثل است که در آن سگ ماده آماده جفت‌گیری و بارداری می‌شود. اولین فحلی معمولا بین ۶ تا ۱۵ ماهگی رخ می‌دهد؛ نژادهای کوچک زودتر و نژادهای بزرگ و غول‌پیکر دیرتر، گاهی تا ۲ سالگی. بیشتر سگ‌ها سالی دو بار، یعنی تقریبا هر ۶ ماه، فحل می‌شوند، اما این فاصله در نژادهای بزرگ ممکن است تا ۱۲ ماه هم برسد. برخلاف انسان، سگ‌ها یائسگی ندارند و در تمام عمر، با فاصله‌های طولانی‌تر در سنین بالا، فحل می‌شوند.
مراحل فحلی سگ ماده
| مرحله | مدت تقریبی | ویژگی‌ها |
|---|---|---|
| پرواستروس | ۷ تا ۱۰ روز | تورم ناحیه تناسلی، ترشح خونی، جذب نرها اما عدم پذیرش جفت‌گیری |
| استروس | ۵ تا ۱۰ روز | ترشح کم‌رنگ‌تر، پذیرش جفت‌گیری، دوره باروری |
| دی‌استروس | حدود ۶۰ روز | پایان فحلی؛ در صورت بارداری، دوران بارداری |
| آن‌استروس | ۳ تا ۴ ماه | دوره استراحت تا فحلی بعدی |
بخش قابل مشاهده فحلی معمولا ۲ تا ۳ هفته طول می‌کشد.
علائم فحلی سگ ماده
- تورم و بزرگ شدن ناحیه تناسلی
- ترشح خونی یا صورتی‌رنگ که به تدریج کم‌رنگ می‌شود
- لیسیدن زیاد ناحیه تناسلی
- ادرار کردن مکرر و در مقدار کم؛ برای علامت‌گذاری
- بی‌قراری، چسبیدن به صاحب یا برعکس گوشه‌گیری
- تغییر اشتها
- بالا بردن دم و کنار کشیدن آن هنگام نزدیک شدن سگ نر
- تلاش برای فرار از خانه
تغییرات رفتاری را با کمک زبان بدن سگ بهتر درک کنید.
مراقبت از سگ ماده در دوران فحلی
| موضوع | توصیه |
|---|---|
| بهداشت | شورت مخصوص یا پوشک سگ و تعویض مرتب آن |
| پیاده‌روی | همیشه با قلاده، در ساعات خلوت و دور از پارک‌های سگ |
| حیاط و درها | هرگز سگ را بدون نظارت در حیاط رها نکنید؛ نرها از فاصله دور بو را حس می‌کنند |
| آرامش | جای خواب نرم و آرام، اسباب‌بازی جویدنی و توجه بیشتر |
| حمام | شستشوی ملایم ناحیه تناسلی با آب ولرم؛ حمام کردن سگ |
| سگ نر در خانه | جدا نگه داشتن کامل در تمام دوره |
برای پیاده‌روی کنترل‌شده آموزش قلاده به سگ را ببینید.
باروری در فحلی سگ ماده
بسیاری از صاحبان سگ تصور می‌کنند تا وقتی ترشح خونی ادامه دارد، سگ باردار نمی‌شود؛ این تصور اشتباه است. باروری معمولا از حدود روز ۹ تا ۱۴ فحلی است اما در برخی سگ‌ها زودتر یا دیرتر رخ می‌دهد. بنابراین در تمام طول فحلی، تا وقتی تورم و ترشح کاملا از بین نرفته، سگ را از نرها دور نگه دارید. اگر جفت‌گیری ناخواسته رخ داد، هرچه زودتر با دامپزشک مشورت کنید.
مشکلات مرتبط با فحلی سگ ماده
- عفونت رحم (پیومتر): عفونت خطرناک رحم که معمولا چند هفته بعد از فحلی رخ می‌دهد؛ علائم آن تشنگی زیاد، ادرار زیاد، بی‌حالی، تب و گاهی ترشح چرکی است. پیومتر اورژانس است و معمولا نیاز به جراحی دارد.
- بارداری کاذب: حدود ۶ تا ۸ هفته بعد از فحلی، برخی سگ‌ها رفتار مادرانه، لانه‌سازی و حتی ترشح شیر نشان می‌دهند.
- فحلی طولانی یا نامنظم: ترشح بیش از ۳ هفته یا فحلی‌های پشت سر هم نیاز به بررسی دارد.
- تومورهای پستان: خطر آن در سگ‌های عقیم‌نشده بسیار بیشتر است.
هر علامت غیرعادی را با علائم بیماری در سگ مقایسه و در صورت شک به دامپزشک مراجعه کنید.
عقیم‌سازی و فحلی سگ ماده
عقیم‌سازی تنها راه دائمی جلوگیری از فحلی است. علاوه بر حذف فحلی و بارداری ناخواسته، خطر پیومتر را از بین می‌برد و خطر تومورهای پستان را، به‌خصوص اگر قبل از دومین فحلی انجام شود، به میزان زیادی کاهش می‌دهد. معمولا عقیم‌سازی را در میانه دو فحلی انجام می‌دهند، نه در طول فحلی، چون رگ‌های رحم در این دوره پرخون‌ترند. زمان مناسب، به‌خصوص در نژادهای بزرگ، را با دامپزشک هماهنگ کنید؛ عقیم سازی سگ.
آمپول‌های ضد فحلی ممکن است عوارض جدی مانند عفونت رحم داشته باشند و استفاده طولانی‌مدت از آن‌ها توصیه نمی‌شود.
فحلی سگ ماده در آپارتمان
نگهداری سگ فحل در آپارتمان چالش‌های خودش را دارد. لکه‌های ترشح روی فرش و مبل را با پوشاندن جای خواب با ملافه قابل شستشو و استفاده از شورت مخصوص کنترل کنید. سگ‌های نر همسایه ممکن است پشت در پارس کنند یا در راه‌پله منتظر بمانند؛ پس زمان پیاده‌روی را به ساعت‌های خلوت منتقل کنید و از آسانسور مشترک با سگ‌های دیگر پرهیز کنید. بی‌قراری سگ را با بازی‌های فکری و اسباب‌بازی جویدنی داخل خانه کاهش دهید. نکات بیشتر را در نگهداری سگ در آپارتمان بخوانید.
تغذیه سگ ماده در دوران فحلی
کاهش موقت اشتها در فحلی طبیعی است. غذای همیشگی را ادامه دهید و اگر کم می‌خورد، کمی غذای تر یا تشویقی سالم به وعده اضافه کنید؛ تشویقی سگ. آب تازه همیشه در دسترس باشد. اگر سگ بیش از دو روز غذا نخورد، سگ غذا نمی‌خورد را بخوانید و با دامپزشک تماس بگیرید.
برای خرید غذا و لوازم مناسب حیوان خانگی‌تان به فروشگاه اسپارک پت شاپ سر بزنید یا برای مشاوره تماس بگیرید.
سوالات متداول درباره فحلی سگ ماده
فحلی سگ ماده چند روز طول می‌کشد؟
بخش قابل مشاهده معمولا ۲ تا ۳ هفته است.
آیا سگ در فحلی درد دارد؟
ممکن است ناراحتی و گرفتگی خفیف داشته باشد، اما درد شدید طبیعی نیست و باید بررسی شود.
سگ ماده در اولین فحلی باردار می‌شود؟
بله، اما بدن او هنوز کامل رشد نکرده و بارداری در اولین فحلی توصیه نمی‌شود.
اگر سگ‌تان باردار شده، مراحل و نشانه‌های خطر را در زایمان سگ بخوانید.
جمع‌بندی درباره فحلی سگ ماده
فحلی سگ ماده دوره‌ای طبیعی است که معمولا هر ۶ ماه یک بار و به مدت ۲ تا ۳ هفته رخ می‌دهد. در این دوره بهداشت، پیاده‌روی با قلاده و جداسازی کامل از سگ‌های نر اهمیت دارد. اگر قصد پرورش ندارید، عقیم‌سازی بهترین راه برای جلوگیری از فحلی، بارداری ناخواسته و بیماری‌های خطرناک رحم و پستان است. برای مراقبت کلی نگهداری سگ را بخوانید.
این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه دامپزشک نیست.
برای تخمین تاریخ، از محاسبه تاریخ زایمان سگ و گربه استفاده کنید.