رنگ چشم گربه؛ انواع، دلیل تغییر رنگ و چشم‌های دورنگ

چشم‌های گربه از زیباترین ویژگی‌های او هستند و بسیاری از صاحبان گربه می‌پرسند رنگ چشم گربه چطور تعیین می‌شود، چه رنگ‌هایی وجود دارد و آیا تغییر رنگ چشم طبیعی است. رنگ چشم به ژنتیک، مقدار رنگدانه‌ی عنبیه، سن و گاهی بیماری مربوط می‌شود. در این مطلب انواع رنگ چشم گربه، دلیل تفاوت آن‌ها، چشم‌های دورنگ و نکاتی درباره‌ی سلامت چشم را مرور می‌کنیم.

رنگ چشم گربه چطور تعیین می‌شود؟

رنگ چشم گربه به مقدار ملانین (رنگدانه) در عنبیه بستگی دارد. هر چه ملانین بیشتر باشد، رنگ تیره‌تر (عسلی، سبز، مسی) و هر چه کمتر باشد، رنگ روشن‌تر (آبی) دیده می‌شود. ژن‌هایی مثل ژن سفیدی و ژن سیامی روی رنگ چشم اثر دارند.

انواع رنگ چشم گربه

• سبز: رایج در بسیاری از نژادها و گربه‌های خانگی.
• زرد و عسلی (کهربایی): رایج‌ترین رنگ؛ از زرد روشن تا نارنجی-مسی.
• مسی: در برخی نژادها مثل پرشین دیده می‌شود.
• آبی: در گربه‌های سیامی، رگدال و برخی سفیدها دیده می‌شود؛ ببینید گربه سیامی و رگدال.
• طلایی: مثل بریتیش شورت‌هیر؛ ببینید گربه بریتیش شورت‌هیر.
• دورنگ (هتروکرومیا): هر چشم یک رنگ.

چشم آبی در بچه‌گربه‌ها

تقریباً همه‌ی بچه‌گربه‌ها در هفته‌های اول چشم‌های آبی دارند. رنگ نهایی چشم معمولاً بین هفته ۸ تا ۱۲ و گاهی تا چند ماه تثبیت می‌شود. بنابراین رنگ چشم بچه‌گربه معیار رنگ نهایی نیست. برای سن‌یابی ببینید تخمین سن بچه گربه.

گربه‌ی چشم‌دورنگ

هتروکرومیا یعنی دو چشم رنگ متفاوت دارند و معمولاً در گربه‌های سفید دیده می‌شود. این حالت اغلب فقط یک ویژگی ظاهری است، اما در گربه‌های سفید چشم آبی، احتمال ناشنوایی بیشتر است و بهتر است شنوایی گربه بررسی شود.

چشم‌های درخشان و شکل مردمک

گربه‌ها در شب به‌دلیل لایه‌ای پشت شبکیه به نام تاپتوم (Tapetum lucidum) چشم‌های درخشان دارند. مردمک گربه در نور زیاد باریک و در تاریکی گرد و پهن می‌شود. تغییر مردمک می‌تواند به هیجان یا ترس هم مربوط باشد؛ ببینید زبان بدن گربه.

چه زمانی تغییر رنگ چشم مشکوک است؟

• تغییر ناگهانی رنگ در گربه‌ی بالغ.
• قرمزی، ترشح یا ابری شدن چشم.
• مردمک‌های نامساوی.
• پلک سوم برجسته.
• اشک‌ریزش و بسته نگه‌داشتن چشم.

این علائم ممکن است به عفونت، التهاب یا بیماری‌های دیگر مربوط باشند؛ ببینید عفونت چشم گربه و در صورت نگرانی دامپزشک را ببینید.

مراقبت از چشم گربه

چشم‌ها را با پارچه‌ی نرم و آب ولرم (یا محلول مناسب دامپزشک) پاک کنید و از قطره یا پماد بدون تجویز استفاده نکنید. گربه‌های پوزه‌کوتاه مثل پرشین بیشتر اشک‌ریزش دارند و به پاک‌کردن منظم نیاز دارند؛ ببینید راهنمای گربه پرشین.

رنگ چشم و نژاد

برخی نژادها رنگ چشم مشخصی دارند: سیامی (آبی)، رگدال (آبی)، بریتیش (طلایی/مسی)، برمه‌ای (طلایی)؛ ببینید گربه برمه‌ای. رنگ چشم به‌تنهایی نمی‌تواند نژاد را مشخص کند.

ژنتیک رنگ چشم به زبان ساده

رنگ چشم گربه نتیجه‌ی ترکیب چند ژن است و پیش‌بینی دقیق آن همیشه ممکن نیست. ژن مسئول پوشش سفید می‌تواند رنگدانه‌ی چشم را کم کند و به چشم آبی منجر شود. ژن مسئول الگوی سیامی (کالرپوینت) نیز چشم آبی ایجاد می‌کند، چون آنزیم ساخت رنگدانه فقط در دمای پایین بدن فعال است. گربه‌هایی که پوشش تیره دارند معمولاً چشم‌هایی با رنگ عسلی تا سبز دارند. به همین دلیل نمی‌توان فقط با دیدن رنگ چشم نژاد را حدس زد؛ ببینید انواع نژادهای گربه.

رنگ چشم و سن گربه

چشم بچه‌گربه‌ها معمولاً در هفته‌ی دوم باز می‌شود و در ابتدا آبی کم‌رنگ است. با تولید ملانین، رنگ به‌تدریج به سبز، زرد یا مسی تبدیل می‌شود. در گربه‌های مسن ممکن است عنبیه کمی تیره‌تر یا کدرتر شود، که معمولاً طبیعی است. اما کدر شدن عدسی و تغییر ناگهانی باید توسط دامپزشک بررسی شود، زیرا می‌تواند به آب‌مروارید یا التهاب مربوط باشد. معاینه‌ی چشم باید بخشی از چکاپ سالانه‌ی گربه‌ی سالمند باشد؛ ببینید عمر گربه.

رنگ چشم و بینایی

گربه‌های دارای چشم آبی یا دورنگ معمولاً مشکل بینایی ندارند، اما در گربه‌های کاملاً سفید و چشم آبی، شیوع ناشنوایی بیشتر است. گربه‌ی ناشنوا می‌تواند زندگی خوبی داشته باشد، ولی باید ایمن نگه داشته شود و از بیرون رفتن بدون نظارت اجتناب کند. اگر گربه‌ی شما به صدا واکنش نمی‌دهد، دامپزشک می‌تواند آزمایش شنوایی انجام دهد.

اشتباهات رایج درباره‌ی چشم گربه

• باور اینکه چشم آبی همیشه نشانه‌ی نژاد خاص است.
• نادیده گرفتن ترشحات چرکی یا قرمزی چشم.
• استفاده از قطره‌ی انسانی بدون تجویز.
• پاک‌کردن چشم با دستمال زبر یا مواد شیمیایی.
• تصور اینکه تغییر ناگهانی رنگ چشم طبیعی است.

نکات خرید و نگهداری گربه با چشم خاص

اگر قصد دارید گربه‌ای با رنگ چشم خاص بخرید، به رنگ چشم به‌تنهایی اهمیت ندهید. سلامت عمومی، شجره‌نامه‌ی معتبر و رفتار اجتماعی مهم‌ترند. گربه‌ی سفید با چشم آبی را قبل از خرید از نظر شنوایی بررسی کنید و از خریداری از مراکز نامعتبر خودداری کنید.

جمع‌بندی

رنگ چشم گربه به ژنتیک و رنگدانه بستگی دارد و در بچه‌گربه‌ها تا چند ماهگی تغییر می‌کند. تغییر ناگهانی یا همراه با علائم، دلیل مراجعه به دامپزشک است. با مراقبت ساده از چشم‌ها و معاینه‌ی منظم می‌توانید از سلامت چشم گربه مطمئن‌تر باشید. این مطلب جنبه‌ی آموزشی دارد.

یادآوری

رنگ چشم زیبایی گربه است، اما سلامت چشم مهم‌تر است. هر تغییر ناگهانی، قرمزی یا ترشح را جدی بگیرید و برای معاینه به دامپزشک مراجعه کنید.

نکته‌ی تکمیلی

برای ثبت تغییر رنگ چشم بچه‌گربه، هر دو هفته یک بار عکس بگیرید تا روند را ببینید. گربه‌ی بالغ را هم هر چند ماه یک بار در نور روز بررسی کنید و هر تغییر را به دامپزشک نشان دهید.

یادداشت پایانی

برای شناخت بهتر گربه، رنگ چشم را در کنار رفتار، اشتها و ظاهر پوشش بررسی کنید و اگر نگران بودید از دامپزشک بپرسید.

چشم گربه و نور

چشم گربه در نور کم عملکرد خوبی دارد، اما در نور زیاد مردمک باریک می‌شود. از نور مستقیم و بسیار شدید روی صورت گربه بپرهیزید و محیط خواب آرام و نیمه‌تاریک فراهم کنید. اگر قصد عکاسی دارید، فلش مستقیم را به‌کار نبرید.

سوالات متداول

رنگ چشم بچه‌گربه تغییر می‌کند؟

بله؛ معمولاً تا چند ماهگی رنگ ثابت می‌شود.

آیا گربه‌ی چشم‌دورنگ مشکل سلامتی دارد؟

لزوماً خیر؛ اما در برخی سفیدها ناشنوایی دیده می‌شود.

نادرترین رنگ چشم گربه چیست؟

چشم دورنگ و آبی در برخی ژن‌ها نسبتاً کمیاب است.

چشم‌های درخشان گربه در شب طبیعی است؟

بله؛ به‌دلیل تاپتوم است.

این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشاوره دامپزشک نیست.