جدول واکسیناسیون گربه و سگ در ایران؛ چه واکسنی، چه سنی، چند بار
واکسیناسیون یکی از آن کارهایی است که همه می‌دانند باید انجام شود، ولی کمتر کسی ترتیب دقیقش را می‌داند. نتیجه‌اش این است که خیلی از گربه‌ها و سگ‌ها یک نوبت را از دست می‌دهند و صاحبشان فکر میکند «بالاخره که زده‌ایم».
واقعیت این است که در واکسیناسیون، فاصله‌ها به اندازه‌ی خود واکسن مهم‌اند. این راهنما همین را مرتب میکند.
چرا بچه‌ها چند نوبت واکسن می‌خواهند
نوزاد از شیر اولیه‌ی مادر (آغوز) پادتن میگیرد. همین پادتن مادری که در هفته‌های اول محافظش است، می‌تواند واکسن را هم خنثی کند. مشکل اینجاست که زمان دقیق از بین رفتن این پادتن در هر بچه‌ای متفاوت است — بین هفته‌ی ۸ تا ۱۶.
راه‌حل این عدم قطعیت، تکرار است: چند نوبت با فاصله‌ی ۳ تا ۴ هفته، تا مطمئن شویم حداقل یکی از دوزها در پنجره‌ی درست خورده است. به همین دلیل یک نوبت واکسن، ایمنی کامل نمی‌دهد و دوره‌ی ناقص تقریباً ارزش دوره‌ی کامل را ندارد.
واکسنهای گربه
واکسن سه‌گانه (پایه)
این واکسن اصلی‌ترین واکسن گربه است و سه بیماری را پوشش می‌دهد: پان‌لکوپنیا (دیستمپر گربه)، کالیسی‌ویروس و هرپس‌ویروس. دوتای آخر همان‌هایی هستند که پشت «سرماخوردگی» مزمن و آبریزش چشم گربه‌ها هستند.
- نوبت اول: حدود ۸ هفتگی
- نوبت دوم: ۳ تا ۴ هفته بعد
- نوبت سوم: ۳ تا ۴ هفته بعد از دوم (در بسیاری از پروتکل‌ها تا حدود ۱۶ هفتگی ادامه می‌یابد)
- یادآور: یک سال بعد، سپس طبق نظر دامپزشک
واکسن چهارگانه
همان سه‌گانه به‌علاوه‌ی پوشش لوسمی گربه‌ها (FeLV). برای گربه‌هایی که بیرون می‌روند یا با گربه‌های ناشناس در تماس‌اند توصیه میشود.
واکسن هاری
معمولاً از حدود ۱۲ هفتگی و سپس یادآور سالانه. برای گربه‌ی کاملاً خانگی هم منطقی است — هاری از طریق گزش حیوان ولگردی که یک شب از پنجره وارد شده هم منتقل میشود و بیماری مشترک انسان و حیوان است.
واکسنهای سگ
واکسن چندگانه (هاری جدا)
پوشش‌دهنده‌ی دیستمپر، پاروویروس، هپاتیت و پاراآنفلوآنزا. پاروویروس مهم‌ترین دلیل جدی گرفتن این واکسن است: در توله‌سگ‌های واکسن‌نزده مرگ‌ومیر بالایی دارد و ویروسش ماه‌ها در محیط زنده می‌ماند.
- شروع: حدود ۶ تا ۸ هفتگی
- تکرار: هر ۳ تا ۴ هفته تا حدود ۱۶ هفتگی
- یادآور: یک سال بعد، سپس طبق نظر دامپزشک
واکسن هاری سگ
از حدود ۱۲ هفتگی و یادآور سالانه. در ایران برای سگ‌هایی که در فضای عمومی برده می‌شوند عملاً الزامی است.
ضدانگل: نیمه‌ی فراموش‌شده
واکسن جای ضدانگل را نمی‌گیرد. ضدانگل داخلی (کرم‌های روده‌ای) و خارجی (کک و کنه) دو برنامه‌ی جداگانه‌اند.
برنامه‌ی متداول: ضدانگل داخلی از دو هفتگی چند نوبت با فاصله‌ی کوتاه، بعد ماهانه تا شش ماهگی، سپس هر سه تا شش ماه بسته به سبک زندگی. ضدانگل خارجی معمولاً ماهانه یا طبق دستورالعمل محصول.
نکته‌ی مهم: حیوان انگل‌دار نباید واکسن بزند. بدن درگیر انگل پاسخ ایمنی خوبی نمی‌سازد. به همین دلیل معمولاً یک تا دو هفته قبل از اولین واکسن، ضدانگل داده میشود.
چند قاعده که کمتر گفته میشود
- حیوان بیمار واکسن نمی‌زند. تب، اسهال یا بی‌اشتهایی یعنی واکسن عقب می‌افتد.
- بعد از آخرین نوبت، حدود دو هفته زمان لازم است تا ایمنی کامل شود. بردن توله‌سگ به پارک یک روز بعد از آخرین واکسن هنوز ریسک دارد.
- دفترچه‌ی واکسن را نگه دارید. برای پت هتل، سفر و تعویض دامپزشک لازمتان میشود.
- زنجیره‌ی سرد مهم است. واکسنی که در مسیر گرم شده، بی‌اثر است. واکسن را از جای معتبر بزنید.
بعد از واکسن چه چیزی طبیعی است
یکی دو روز خواب‌آلودگی، کم‌اشتهایی خفیف، حساسیت محل تزریق و تب مختصر طبیعی‌اند. اما استفراغ مکرر، ورم صورت، کهیر یا تنگی نفس یعنی واکنش آلرژیک و نیاز به مراجعه‌ی فوری دارد.
سه مقاله‌ی تکمیلی در این زمینه داریم: مراقبت بعد از واکسن گربه، مراقبت بعد از واکسن سه گانه گربه و تب گربه بعد از واکسن.
تغذیه در دوره‌ی واکسیناسیون
بچه گربه در این دوره سریع‌ترین رشد عمرش را دارد و به غذای مخصوص همین دوره نیاز دارد؛ گزینه‌ها در دسته‌ی غذای بچه گربه هستند. اگر بچه گربه‌ی تازه‌وارد دارید، نگهداری از بچه گربه 2 ماهه کل این دوره را پوشش می‌دهد.
سؤال‌های رایجی که پرسیده میشود
گربه‌ام کاملاً خانگی است، باز هم واکسن لازم دارد؟
بله. ویروسها لازم نیست خودشان راه بروند؛ روی کفش، لباس و دست شما وارد خانه می‌شوند. پان‌لکوپنیا نمونه‌ی مشخصی است: ویروسی بسیار مقاوم که ماه‌ها در محیط زنده می‌ماند. ضمن اینکه اگر روزی مجبور شوید گربه را به پت هتل یا کلینیک بسپارید، دفترچه‌ی واکسن لازم میشود.
نوبت واکسن را جا انداختم، از اول شروع کنم؟
بستگی به مقدار تأخیر دارد. تأخیر چندروزه معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند و ادامه‌ی دوره کافی است. تأخیر چندهفته‌ای ممکن است نیاز به شروع مجدد داشته باشد. این تصمیم با دامپزشک است، ولی قاعده‌ی کلی این است: هرچه زودتر ادامه دهید، احتمال نیاز به شروع دوباره کمتر است.
گربه‌ی بالغ بی‌سابقه‌ی واکسن را چطور واکسینه کنیم؟
معمولاً دو نوبت با فاصله‌ی سه تا چهار هفته و سپس یادآور. برخلاف بچه گربه، نیازی به سه چهار نوبت نیست چون پادتن مادری در کار نیست.
واکسن باعث بیماری میشود؟
واکسنهای رایج نمی‌توانند بیماری کامل ایجاد کنند. آن بی‌حالی یکی دو روزه، پاسخ طبیعی سیستم ایمنی است، نه ابتلا. اما گربهای که قبلاً در دوره‌ی کمون بیماری بوده و همان روز واکسن زده، ممکن است بیمار شود — و این با «واکسن بیمارش کرد» اشتباه گرفته میشود.
در دوره‌ی بارداری واکسن بزنیم؟
ترجیحاً نه. بهترین زمان، قبل از جفت‌گیری است تا بچه‌ها ایمنی مادری خوبی بگیرند.
چک‌لیست روز واکسن
- حیوان سالم و بدون تب باشد
- ضدانگل یک تا دو هفته قبل انجام شده باشد
- دفترچه‌ی واکسن همراهتان باشد
- بعد از تزریق، ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در کلینیک بمانید — واکنش‌های حاد آلرژیک معمولاً در همین بازه رخ می‌دهند
- تاریخ نوبت بعدی را همان‌جا در تقویم گوشی ثبت کنید
مطالب مرتبط: واکسن سگ
جمع‌بندی
واکسیناسیون یک رویداد نیست، یک برنامه است. تاریخ نوبت بعدی را همان روزِ نوبت فعلی در تقویم گوشی‌تان بگذارید؛ همین یک کار ساده جلوی بیشتر دوره‌های ناقص را میگیرد.
پروتکل دقیق واکسن بر اساس سن، سبک زندگی و برند واکسن تفاوت میکند و باید توسط دامپزشک تعیین شود.
برای واکسن و مراقبت مشاوره بگیرید
سن، وزن و شرایط حیوان خانگی‌تان را بگویید تا کارشناسان اسپارک پت شاپ بهترین انتخاب را پیشنهاد بدهند.
سوالات متداول
واکسیناسیون سگ و گربه از چه سنی شروع میشود؟
معمولاً از چند هفتگی و با فواصل مشخص شروع میشود، اما برنامه دقیق را دامپزشک بر اساس سن، سابقه و شرایط محیط تعیین میکند.
آیا گربهای که بیرون نمیرود هم واکسن لازم دارد؟
بله، چون ویروسها میتوانند از طریق لباس، کفش یا سایر حیوانات به خانه برسند. نوع واکسن را با دامپزشک هماهنگ کنید.
اگر یکی از نوبتهای واکسن را فراموش کنم چه کنم؟
سریعاً با دامپزشک تماس بگیرید. او تصمیم میگیرد که نوبت را ادامه دهد یا برنامه را از ابتدا شروع کند.
کارت واکسن چه اهمیتی دارد؟
کارت واکسن سابقه تاریخها و نوع واکسنها را ثبت میکند و برای سفر، پانسیون و مراجعه به دامپزشک اهمیت دارد. آن را در جای امن نگه دارید.
واکسن هاری جدا از واکسنهای دیگر است؟
واکسن هاری معمولاً جدا مطرح میشود و اهمیت بهداشت عمومی دارد. زمانبندی آن را از دامپزشک بپرسید.
مطالب مرتبط
- گربه ها چند سال عمر میکنند
- گربه پیر و مراقبت‌ها
- معرفی گربه جدید به گربه قدیمی
- تفاوت غذای خشک بچه گربه با گربه بالغ
همچنین بخوانید: کلسی ویروس گربه