تغذیه سگ باردار و شیرده؛ برنامه‌ی غذایی و نکات مهم
تغذیه‌ی سگ ماده در دوران بارداری و شیردهی اثر مستقیمی بر سلامت مادر و تولهها دارد. نیاز انرژی و مواد مغذی در این دوره تغییر می‌کند و برنامه‌ی غذایی باید متناسب با آن تنظیم شود. در این مقاله اصول تغذیه‌ی سگ باردار و شیرده را مرور می‌کنیم؛ البته برنامه‌ی دقیق باید با دامپزشک تعیین شود.
دوره‌ی بارداری سگ
بارداری سگ حدود ۶۳ روز طول می‌کشد. اطلاعات بیشتر درباره‌ی این دوره را در زایمان سگ بخوانید.
تغذیه در دو‌سوم اول بارداری
در اغلب موارد، در ۴ تا ۵ هفتهی اول نیاز غذایی سگ چندان تغییر نمی‌کند. غذای باکیفیت و متعادل مناسب سن و وزن او را ادامه دهید و از چاق شدن سگ جلوگیری کنید. تغییر ناگهانی غذا را در این دوره انجام ندهید.
تغذیه در هفتههای پایانی
در سه هفتهی آخر بارداری، رشد تولهها سریع‌تر میشود و سگ معمولاً به کالری بیشتری نیاز دارد. بسیاری از دامپزشکان تغییر به غذای پرانرژی‌تر (مثلاً غذای مخصوص توله) را پیشنهاد می‌دهند. به‌دلیل فشار رحم بر معده، سگ ممکن است بیشتر در وعده‌های کوچک‌تر و بیشتر غذا بخورد.
دوره‌ی شیردهی
نیاز غذایی سگ شیرده می‌تواند حتی از دوره‌ی بارداری بیشتر باشد، به‌خصوص اگر توله‌های زیادی دارد. در این دوره باید به مقدار کافی آب تمیز و غذای پرانرژی در دسترس باشد. بسیاری از دامپزشکان غذای توله یا غذای ویژه‌ی دوره‌ی شیردهی را پیشنهاد میکنند. برای اطلاعات تغذیه‌ی تولهها تغذیه توله سگ را ببینید.
مکمل‌ها: بدون تجویز ندهید
برخی مکمل‌ها (مثل کلسیم) اگر بی‌مورد داده شوند می‌توانند مضر باشند. مکمل را فقط با تجویز دامپزشک بدهید.
نکات مهم
- غذا را به چند وعده‌ی کوچک تقسیم کنید.
- غذای تازه و تمیز و آب همیشه در دسترس باشد.
- وزن سگ را در طول دوره پایش کنید.
- در صورت بی‌اشتهایی، استفراغ مکرر، تب یا ترشحات غیرعادی فوراً به دامپزشک مراجعه کنید.
خوراکی‌های ممنوع
برخی غذاهای انسانی مثل شکلات، انگور و پیاز برای سگ خطرناک‌اند؛ خوراکی‌های سمی برای گربه و سگ را ببینید. فهرست خوراکی‌های مجاز در خوراکی های مجاز برای سگ آمده است.
وزن مناسب سگ مادر
هم چاقی و هم لاغری بیش از حد سگ مادر خطرناک است. چاقی می‌تواند زایمان را سخت‌تر کند و لاغری ممکن است به رشد ضعیف تولهها منجر شود. قبل از جفت‌گیری، وزن و وضعیت سلامت سگ را با دامپزشک بررسی کنید. اگر سگ شما مشکل وزن دارد چاقی سگ را ببینید.
برنامه‌ی نمونه برای وعده‌ها
در هفتههای آخر می‌توانید غذا را به سه یا چهار وعده تقسیم کنید. در دوره‌ی شیردهی غذا باید همیشه در دسترس باشد یا وعده‌ها را بیشتر کنید. هر چند هفته که تولهها بیشتر شیر می‌خورند، مادر هم غذای بیشتری نیاز دارد و بعد از شروع غذای جامد تولهها نیاز او به‌تدریج به حالت عادی برمی‌گردد.
کنترل سلامت در دوران شیردهی
پستان‌های سگ مادر را از نظر سفتی، قرمزی یا درد بررسی کنید. تب، بی‌حالی، کاهش شیر یا بی‌اشتهایی می‌تواند نشانه‌ی مشکل باشد و به معاینه‌ی فوری نیاز دارد. در این دوره واکسن و انگل‌زدایی را فقط با نظر دامپزشک انجام دهید. برای مراقبت کلی نگهداری سگ را بخوانید.
غذای تولهها در هفتههای اول
تولهها تا حدود سه هفتگی عمدتاً به شیر مادر وابسته‌اند. از حدود ۳ تا ۴ هفتگی می‌توان غذای نرم و مخصوص توله را به‌تدریج وارد کرد. اگر مادر شیر کافی ندارد یا توله‌ای رشد ضعیف دارد، فوراً با دامپزشک مشورت کنید و از دادن شیر گاو یا مواد نامناسب بدون راهنمایی خودداری کنید.
آب و محیط آرام
سگ شیرده باید همیشه به آب تمیز دسترسی داشته باشد. جای زایمان و شیردهی را آرام، گرم و خشک نگه دارید و ظرف غذا و آب را نزدیک مادر بگذارید تا مجبور نباشد تولهها را برای غذا ترک کند.
اشتباهات رایج
- تغییر ناگهانی نوع غذا.
- دادن مکمل کلسیم بدون تجویز.
- محدود کردن غذای مادر در دوره‌ی شیردهی.
- نادیده گرفتن علائم بی‌اشتهایی یا تب.
نکات تکمیلی در دوران بارداری و شیردهی
سگ باردار نیاز دارد در تمام دوره تحت نظر دامپزشک باشد. معاینه‌ی دوره‌ای، برنامه‌ی انگل‌زدایی مناسب و ارزیابی وضعیت بدنی از مواردی است که باید با دامپزشک هماهنگ شود و بدون مشورت او دارو یا مکملی به سگ ندهید.
در هفتههای پایانی، سگ ممکن است اشتهای کمتری داشته باشد چون جا برای معده کم میشود؛ وعده‌های کوچک‌تر و پرتکرارتر کمک‌کننده است. آب تمیز همیشه در دسترس باشد، چون شیردهی نیاز به مایعات را بالا می‌برد.
جای زایمان را آرام، گرم و تمیز آماده کنید و علائم هشداردهنده مانند ترشحات غیرعادی، بی‌حالی شدید یا امتناع کامل از غذا را فوراً به دامپزشک اطلاع دهید. مطالعه‌ی کرم سگ و آلرژی غذایی سگ و انتخاب غذا برای سگ معده حساس نیز مفید است.
هم‌زمانی تغذیه با مراقبت‌های دامپزشکی
تغذیه‌ی سگ باردار جدا از معاینه‌های دوره‌ای معنا ندارد. دامپزشک می‌تواند وضعیت وزن، تعداد تقریبی تولهها و نیاز به تغییر جیره را ارزیابی کند. بهتر است برنامه‌ی غذایی را پیش از جفت‌گیری هم بررسی کنید، چون ماده‌ای که چاق یا لاغر وارد بارداری میشود احتمال مشکلات بیشتری دارد.
مراحل بارداری و زایمان را با دامپزشک مرور کنید. هیچ مکملی را خودسرانه شروع نکنید و در صورت بی‌اشتهایی طولانی، استفراغ یا ترشح غیرعادی، به دامپزشک مراجعه کنید.
تقسیم وعده‌ها در اواخر بارداری
با بزرگ‌تر شدن رحم، فضای معده کم میشود و ماده ممکن است نتواند یک وعده‌ی حجیم بخورد. در این مرحله وعده‌های کوچک‌تر و پرتعدادتر معمولاً بهتر تحمل می‌شوند. غذای مناسب باید خوش‌خوراک و باکیفیت باشد و تغییر نوع آن به‌تدریج انجام شود.
- آب تمیز را همیشه در دسترس بگذارید
- ظرف غذا را در جای آرام قرار دهید
- وزن را هر هفته با دامپزشک یا به‌صورت ظاهری بررسی کنید
اگر در پایان بارداری مادر اشتهای کمتری دارد، با تغییر گرمای غذا یا دادن وعده‌های کوچک می‌توانید او را تشویق کنید، اما کاهش شدید خوردن را نباید نادیده گرفت.
از شیر گرفتن تولهها و برگشت تدریجی جیره‌ی مادر
در دوره‌ی شیردهی مادر انرژی بسیار زیادی مصرف می‌کند، اما با شروع غذای کمکی تولهها، شیر او کم‌کم کاهش می‌یابد. در همین زمان باید غذای مادر نیز به‌آرامی به حالت عادی برگردد تا وزنش بالا نرود و پستان‌ها دچار تورم نشوند. این تغییر را ناگهانی انجام ندهید.
برای تولهها نیز انتقال به غذای جامد باید تدریجی باشد و مقدار هر وعده با سن و وزن متناسب شود؛ باید با نظر دامپزشک تنظیم شود. اگر پس از زایمان قصد عقیم‌سازی دارید، زمان آن را با دامپزشک هماهنگ کنید و درباره‌ی چرخه‌ی بعدی در فحلی سگ ماده و در بحث غذای خشک یا کنسرو سگ بخوانید.
برای خرید غذا و لوازم مناسب حیوان خانگی‌تان به فروشگاه اسپارک پت شاپ سر بزنید یا برای مشاوره تماس بگیرید.
سوالات متداول
سگ باردار چقدر باید غذا بخورد؟
میزان دقیق به وزن، نژاد و تعداد تولهها بستگی دارد؛ معمولاً در سه هفتهی پایانی افزایش داده میشود و با دامپزشک هماهنگ میشود.
آیا باید غذای توله به سگ باردار داد؟
بسیاری از دامپزشکان در هفتههای پایانی و دوران شیردهی پیشنهاد میکنند؛ اما بهتر است با دامپزشک خود مشورت کنید.
سگ باردار بی‌اشتها شد، نگران باشم؟
کاهش اشتها در اواخر بارداری گاهی طبیعی است، اما اگر بیش از یک روز طول کشید یا علائم دیگر بود به دامپزشک مراجعه کنید.
چه زمانی تولهها غذای جامد بخورند؟
معمولاً از حدود ۳ تا ۴ هفتگی شروع میشود؛ مقدار غذای روزانه توله سگ را ببینید.
توجه: این مقاله جایگزین مشاوره دامپزشک نیست.
این مطلب جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین مشاوره دامپزشک نیست.