کرم و انگل روده‌ای سگ؛ علائم، انواع و برنامه‌ی ضدانگل
شایع‌ترین انگل‌های روده‌ای سگ کرم گرد، کرم قلابدار، کرم شلاقی و کرم نواری هستند. علائم معمول شامل شکم برآمده در توله‌سگ، اسهال مزمن، لاغری با وجود اشتهای خوب و کشیدن باسن روی زمین است. ضدانگل منظم، نه فقط هنگام دیدن کرم، تنها راه کنترل است.
چهار انگلی که بیشتر می‌بینید
کرم گرد
شایع‌ترین، مخصوصاً در توله‌سگ. از مادر به توله منتقل می‌شود، یعنی بسیاری از توله‌ها با آن به دنیا می‌آیند. شکل ظاهری‌اش شبیه رشته ماکارونی است و گاهی در مدفوع یا استفراغ دیده می‌شود. کرم گرد سگ قابلیت انتقال به انسان دارد و در کودکان می‌تواند جدی باشد.
کرم قلابدار
کوچک اما خطرناک‌تر. به دیواره‌ی روده می‌چسبد و خون می‌مکد. در توله‌سگ می‌تواند کم‌خونی شدید و حتی مرگ ایجاد کند. علامتش مدفوع تیره و قیرمانند و لثه‌ی رنگ‌پریده است.
کرم شلاقی
در روده‌ی بزرگ زندگی می‌کند. اسهال مزمن همراه با خون و موکوس می‌سازد که مرتب بهتر و بدتر می‌شود. در مدفوع معمولاً دیده نمی‌شود و تشخیصش آزمایش می‌خواهد.
کرم نواری
از طریق بلعیدن کک منتقل می‌شود. نشانه‌ی مشخصش دانه‌های سفید شبیه دانه‌ی برنج در اطراف مقعد یا روی بستر است. اگر کرم نواری دیدید، یعنی سگ کک هم دارد — درمان هر دو باید همزمان باشد.
علائم
- شکم برآمده و سفت در توله‌سگ، همراه با بدن لاغر
- اسهال مزمن یا متناوب، گاهی با خون یا موکوس
- لاغری با وجود اشتهای طبیعی یا زیاد
- کشیدن باسن روی زمین
- موی خشک و بی‌حالت
- سرفه‌ی خشک — لارو کرم گرد از ریه عبور می‌کند
- دیدن خود کرم در مدفوع یا استفراغ
سگ بالغ سالم ممکن است انگل داشته باشد و هیچ علامت واضحی نشان ندهد. نبودن علامت به معنی نبودن انگل نیست.
چه وقت باید دامپزشک
- لثه‌ی رنگ‌پریده یا سفید — نشانه‌ی کم‌خونی
- مدفوع تیره و قیرمانند
- اسهال خونی، مخصوصاً در توله‌سگ زیر شش ماه
- بی‌حالی شدید همراه با شکم برآمده
- استفراغ مکرر
در توله‌سگ، اسهال خونی را نباید به حساب انگل گذاشت تا وقتی اسهال خونی در توله سگ رد شود. این دو در ظاهر شبیه‌اند اما یکی با قرص حل می‌شود و دیگری بستری می‌خواهد.
برنامه‌ی ضدانگل
| سن | دوره |
|---|---|
| ۲ تا ۱۲ هفتگی | هر ۲ هفته |
| ۳ تا ۶ ماهگی | ماهانه |
| ۶ ماه به بالا | هر ۳ ماه |
| سگ بیرون‌رو یا خانه‌ی دارای کودک | هر ۳ ماه، بدون استثنا |
ضدانگل داخلی و خارجی دو چیز جدا هستند. بعضی محصولات هر دو را پوشش می‌دهند، بعضی نه. قبل از خرید، برچسب را با دامپزشک چک کنید.
ضدانگل انسانی به سگ ندهید. دوز و ترکیب متفاوت است و بعضی ترکیبات برای نژادهای خاص سمی‌اند. ایورمکتین در سگ‌های گله‌ای مثل کولی می‌تواند کشنده باشد.
پیشگیری
جمع کردن فوری مدفوع مهم‌ترین کار است — تخم انگل در محیط ماه‌ها زنده می‌ماند. کنترل کک، جلوگیری از خوردن مدفوع حیوانات دیگر، و ضدانگل مادر قبل از بارداری بقیه‌ی زنجیره را می‌بندد.
ضدانگل معمولاً قبل از نوبت‌های جدول واکسیناسیون گربه و سگ در ایران انجام می‌شود، چون سگ انگل‌دار پاسخ ایمنی ضعیف‌تری به واکسن می‌دهد.
انتقال به انسان؛ آنچه باید بدانید
این بخش را نگذارید ترستان بدهد، ولی دانستنش لازم است. بعضی انگل‌های سگ به انسان منتقل می‌شوند و کودکان بیشتر در معرض‌اند، چون بیشتر روی زمین بازی می‌کنند و دستشان را به دهان می‌برند.
- کرم گرد: بلعیدن تخم از خاک یا دست آلوده می‌تواند در انسان مشکل‌ساز شود.
- کرم قلابدار: لارو می‌تواند از پوست پای برهنه روی خاک آلوده وارد شود.
پیشگیری ساده است: ضدانگل منظم سگ، جمع کردن فوری مدفوع از حیاط، شستن دست بعد از بازی با سگ، و کفش پوشیدن در محیط‌هایی که سگ‌های ولگرد دارند.
چرا مدفوع منفی، آلودگی را رد نمی‌کند
آزمایش مدفوع تخم انگل را پیدا می‌کند، نه خود انگل را. اگر انگل هنوز به مرحله‌ی تخم‌گذاری نرسیده باشد یا در روز نمونه‌گیری تخم نگذاشته باشد، جواب منفی می‌شود در حالی که سگ آلوده است.
به همین دلیل ضدانگل معمولاً دوره‌ای و پیشگیرانه داده می‌شود، نه فقط وقتی آزمایش مثبت شد.
کک و کرم نواری؛ یک زنجیره
کرم نواری با بلعیدن کک منتقل می‌شود. سگ موقع لیسیدن و جویدن، کک آلوده را می‌بلعد و چرخه کامل می‌شود.
یعنی اگر سگتان مدام کرم نواری می‌گیرد، مشکل اصلی کک است نه ضدانگل. تا کک کنترل نشود، این چرخه تکرار می‌شود. نشانه‌ی کرم نواری، دانه‌های سفید شبیه دانه‌ی برنج در مدفوع یا اطراف مقعد است.
چند اشتباه رایج
- دوز بر اساس حدس: دوز ضدانگل بر اساس وزن دقیق تعیین می‌شود. سگ را وزن کنید.
- ضدانگل انسانی: بعضی ترکیبات انسانی برای سگ‌ها، به‌ویژه برخی نژادها، خطرناک‌اند.
- درمان فقط یک حیوان: در خانه‌ی چندحیوانی همه با هم درمان شوند.
- فراموش کردن محیط: تخم‌ها در خاک ماه‌ها زنده می‌مانند.
حیوان انگل‌دار به واکسن پاسخ خوبی نمی‌دهد؛ به همین دلیل ضدانگل معمولاً یک تا دو هفته قبل از واکسن انجام می‌شود. جزئیات در جدول واکسیناسیون گربه و سگ در ایران.
کشیدن باسن روی زمین همیشه به دلیل کرم نیست؛ علت شایع دیگر را در کیسه مقعد سگ بخوانید.
پرسش‌های متداول
کرم سگ به انسان منتقل می‌شود؟
بعضی‌ها بله، مخصوصاً کرم گرد و قلابدار. شست‌وشوی دست بعد از تماس و جمع کردن مدفوع، ریسک را تا حد زیادی حذف می‌کند.
سگ من کرم ندیده‌ام، باز هم ضدانگل بدهم؟
بله. بیشتر انگل‌ها با چشم دیده نمی‌شوند و ضدانگل پیشگیرانه است نه درمانی.
بعد از ضدانگل کرم در مدفوع می‌بینم، طبیعی است؟
بله، تا چند روز. یعنی دارو کار کرده.
یک بار ضدانگل کافی است؟
خیر. اکثر داروها روی مرحله‌ی بالغ اثر می‌گذارند، نه تخم. تکرار طبق دستور دامپزشک لازم است.
انگل روده‌ای یکی از معدود مشکلات سگ است که پیشگیری‌اش ارزان، ساده و تقریباً کامل است. بیشتر موارد شدیدی که به کلینیک می‌رسند، در سگ‌هایی هستند که برنامه‌ی منظمی نداشته‌اند.
این مقاله بخشی از نگهداری سگ است.
این مقاله بخشی از نگهداری سگ است.
برای سلامت سگ مشاوره بگیرید
سن، وزن و شرایط سگتان را بگویید تا کارشناسان اسپارک پت شاپ بهترین انتخاب را پیشنهاد بدهند.