قارچ پوستی و کچلی سگ؛ علائم، درمان و پیشگیری از انتقال به انسان
قارچ پوستی و کچلی سگ، که رینگ‌ورم هم نامیده میشود، با وجود نامش هیچ ارتباطی با کرم ندارد؛ یک عفونت قارچی سطحی است که پوست، مو و گاهی ناخن را درگیر می‌کند. نکته‌ی مهم این بیماری مسری بودن آن بین حیوانات و انسان است، پس شناخت علائم و رعایت بهداشت اهمیت دارد. در این مقاله می‌خوانید کچلی چطور دیده میشود، چطور تشخیص داده میشود و درمان آن چقدر طول می‌کشد. اگر در خانه گربه هم دارید، قارچ پوستی گربه را نیز بخوانید.
کچلی چیست و چگونه منتقل میشود؟
عامل بیماری گروهی از قارچ‌های درماتوفیت است که از کراتین مو و پوست تغذیه می‌کنند. اسپور قارچ در محیط، فرش، شانه، برس، خاک و وسایل خواب ماه‌ها زنده می‌ماند. انتقال از طریق تماس مستقیم با حیوان آلوده، یا تماس غیرمستقیم با وسایل آلوده انجام میشود. بچه‌سگ‌ها، سگ‌های مسن، سگ‌هایی با ایمنی ضعیف و حیواناتی که در محیط شلوغ نگهداری می‌شوند بیشتر مبتلا می‌شوند.
علائم در سگ
- ریزش مو به‌صورت لکه‌های گرد یا نامنظم
- پوسته‌ریزی و پوست خاکستری یا سفید
- قرمزی و گاهی خارش خفیف تا متوسط
- شکنندگی مو و شکستن مو نزدیک پوست
- ناخن‌های ضخیم و شکننده در موارد نادر
محل‌های رایج صورت، گوش، پنجه و دم است. در بعضی سگ‌ها علامت واضحی دیده نمی‌شود و فقط ناقل هستند. برای مقایسه با ریزش‌های دیگر ریزش موی سگ و بیماری پوستی سگ را بخوانید.
تشخیص
دامپزشک میتواند با لامپ وود، آزمایش میکروسکوپی مو و کشت قارچ تشخیص دهد. لامپ وود همه‌ی سویه‌ها را نشان نمی‌دهد و نتیجه‌ی منفی آن رد قطعی نیست؛ کشت قارچ دقیق‌تر است اما ۱ تا ۳ هفته زمان می‌برد. از آنجا که بسیاری از بیماری‌های پوستی شبیه کچلی‌اند، خوددرمانی با کرم‌های مختلف میتواند تشخیص را مخدوش کند.
درمان
درمان معمولاً شامل ترکیبی از داروی خوراکی ضدقارچ، شامپو یا اسپری موضعی و ضدعفونی محیط است. دوره‌ی درمان بین چند هفته تا چند ماه است و باید تا زمانی که آزمایش‌های کنترل منفی نشده‌اند ادامه یابد. قطع زودهنگام دارو یکی از دلایل اصلی عود است. اجازه ندهید سگ در این مدت با حیوانات دیگر تماس نزدیک داشته باشد.
ضدعفونی محیط
فرش و مبل را با جاروبرقی تمیز کنید و کیسه‌ی جارو را دور بیندازید. ملحفه، بالش و پتوی سگ را با آب داغ بشویید. سطوح سخت را با محلول سفیدکننده‌ی رقیق ضدعفونی کنید و برس و شانه را دور بریزید یا کاملاً ضدعفونی کنید. این کار باید هر چند روز یک‌بار تکرار شود.
خطر برای انسان
کچلی از سگ به انسان منتقل میشود و در کودکان و افراد دچار ضعف ایمنی بیشتر است. روی پوست انسان لکه‌های قرمز حلقوی و خارش‌دار ایجاد می‌کند. هنگام لمس حیوان بیمار دستکش بپوشید، دست‌ها را بشویید و در صورت دیدن لکه به پزشک مراجعه کنید. درباره‌ی بیماری‌های مشترک بیماری های مشترک انسان و حیوان را ببینید.
پیشگیری
- سگ جدید را قبل از ورود به خانه معاینه کنید
- وسایل نظافت را مشترک استفاده نکنید
- پوست و مو را منظم بررسی و حمام کنید؛ {{how-to-bathe-a-dog
- حمام کردن سگ}}
- تغذیه‌ی کامل برای تقویت ایمنی؛ {{dog-vitamins-supplements
- ویتامین و مکمل سگ}}
تفاوت کچلی با سایر مشکلات پوستی
ریزش مو و پوسته‌پوسته شدن پوست دلایل زیادی دارند و کچلی فقط یکی از آن‌هاست. آلرژی، انگل‌های خارجی، عفونت باکتریایی و مشکلات هورمونی می‌توانند ظاهری مشابه ایجاد کنند. به همین دلیل نمی‌توان تنها از روی ظاهر درباره‌ی آن قضاوت قطعی کرد.
در کچلی معمولاً لکه‌های گرد با ریزش مو و پوسته دیده میشود، اما خارش ممکن است کم یا زیاد باشد. اگر ضایعه‌ها سریع تغییر می‌کنند یا چرکی هستند، باید دامپزشک بررسی کند. مقایسه با کک و کنه سگ و آلرژی‌ها برای تشخیص افتراقی مفید است.
- آلرژی غذایی یا محیطی
- هجوم کک، کنه یا گال
- عفونت‌های باکتریایی پوست
- اختلالات هورمونی مانند کم‌کاری تیروئید
گروه‌های پرخطر و موقعیت‌های انتقال
توله‌سگ‌ها، سگ‌های مسن و سگ‌هایی با ضعف سیستم ایمنی راحت‌تر مبتلا می‌شوند. محیط‌های شلوغ مانند پانسیون، مراکز نگهداری و پارک سگ‌ها محل رایج انتقال‌اند. اسپورهای قارچ می‌توانند ماه‌ها روی وسایل بمانند.
تماس با گربه‌ی آلوده یا خاک و محیط آلوده هم میتواند علت باشد. وسایل مشترک مثل برس، قلاده و رخت‌خواب را باید با دقت مدیریت کرد. اگر در خانه چند حیوان دارید، جداسازی موقت تا تعیین تکلیف توسط دامپزشک منطقی است.
نکته‌ی مهم این است که برخی سگ‌ها ناقل بی‌علامت‌اند. بنابراین پیگیری و آزمایش حتی در حیوان به ظاهر سالم ممکن است لازم شود.
مراقبت همراه با درمان و خطاهای رایج
درمان باید با نظر دامپزشک انجام شود و معمولاً هفته‌ها طول می‌کشد. قطع زودهنگام دارو به محض بهتر شدن ظاهر، یکی از دلایل عود است. آزمایش‌های پیگیری برای اطمینان از بهبود کامل ضروری‌اند.
استفاده از پماد یا داروی انسانی بدون تجویز میتواند علائم را پنهان کند و تشخیص را سخت‌تر سازد. شستن بیش از حد پوست با مواد قوی هم باعث تحریک میشود. اگر حمام لازم است، انتخاب شامپوی مناسب را از شامپو سگ پیگیری کنید.
هنگام دست زدن به سگ مبتلا از دستکش استفاده کنید و بعد از آن دست‌ها را بشویید. مراقب کودکان و افراد دارای ضعف ایمنی باشید. برای آگاهی از بیماری‌های مشترک، حساسیت به سگ نیز میتواند مرتبط باشد.
برای خرید غذا و لوازم مناسب حیوان خانگی‌تان به فروشگاه اسپارک پت شاپ سر بزنید یا برای مشاوره تماس بگیرید.
سوالات متداول
آیا کچلی خودبه‌خود خوب میشود؟
ممکن است ولی طولانی و مسری است؛ بهتر است درمان شود.
آیا سگ بهبودیافته مسری است؟
تا زمانی که کشت منفی نشده میتواند اسپور را پخش کند.
آیا شامپوی ضدقارچ بهتنهایی کافی است؟
معمولاً نه و داروی خوراکی هم لازم میشود.
آیا میشود حمام داد؟
بله، با شامپوی تجویزی و طبق دستور دامپزشک.
چه مدت ضدعفونی ادامه دارد؟
تا پایان درمان و تأیید منفی شدن کشت.
این مطلب جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین مشاوره دامپزشک نیست.