تشنج و صرع سگ؛ علت‌ها، کمک‌های اولیه و درمان
تشنج و صرع سگ از صحنه‌هایی است که دیدنش برای هر صاحبی ترسناک است. حمله معمولاً چند دقیقه طول می‌کشد، اما برای شما ساعت‌ها به نظر می‌رسد. صرع شایع‌ترین علت تشنج مکرر در سگ‌هاست، ولی مسمومیت، افت قند، مشکلات کبد و تومور مغزی هم می‌توانند تشنج ایجاد کنند. در این مقاله می‌خوانید هنگام حمله چه کنید، چه چیزی را نباید انجام دهید و درمان چگونه است. اگر مسمومیت مطرح است، خوراکی‌های سمی برای گربه و سگ را ببینید.
تشنج چه شکلی است؟
تشنج کامل با افتادن سگ به پهلو، سفت شدن یا حرکات پارویی پاها، آب‌ریزش دهان و گاهی از دست دادن کنترل ادرار و مدفوع همراه است. در تشنج‌های موضعی ممکن است فقط یک عضو بپرد، سگ به نقطه‌ای خیره بماند یا «مگس‌گیری» کند. پیش از حمله بعضی سگ‌ها مضطرب یا بی‌قرار می‌شوند و بعد از آن گیج و ناپایدارند.
علت‌های تشنج
- صرع اولیه یا ایدیوپاتیک، که اغلب بین ۶ ماه تا ۶ سالگی شروع می‌شود
- افت قند خون، به‌ویژه در بچه‌سگ‌های کوچک و سگ‌های دیابتی؛ بیشتر در {{dog-diabetes
- دیابت سگ}}
- مسمومیت با شکلات، مواد شیمیایی، سم موش و گیاهان
- بیماری‌های کبد و کلیه
- تومور یا عفونت مغز و ضربه‌ی سر
- عفونت‌هایی مثل {{dog-distemper
- دیستمپر سگ}}
هنگام حمله چه باید کرد؟
- آرام بمانید و زمان حمله را ثبت کنید
- سگ را از پله، اجسام تیز و آب دور کنید و زیر سرش جای نرم بگذارید
- هرگز دست یا چیزی را داخل دهانش نکنید؛ سگ زبانش را نمی‌بلعد
- نور و صدا را کم کنید
- اگر ممکن است ویدیو بگیرید
- بعد از پایان حمله او را آرام و با دامپزشک تماس بگیرید
اگر حمله بیش از ۵ دقیقه ادامه یافت یا چند حمله پشت سر هم رخ داد، این وضعیت اورژانسی است و باید فوراً به کلینیک بروید.
تشخیص
دامپزشک سابقه، معاینه‌ی عصبی، آزمایش خون و ادرار را بررسی می‌کند و در صورت نیاز تصویربرداری مانند MRI را توصیه می‌کند. صرع اولیه زمانی تشخیص داده می‌شود که علل دیگر رد شده باشند.
درمان صرع
داروهای ضدتشنج مانند فنوباربیتال یا لوتیراستام فقط با تجویز و پیگیری دامپزشک تجویز می‌شوند. هدف حذف کامل حمله نیست، بلکه کم‌تر و خفیف‌تر کردن آن‌هاست. دارو باید دقیقاً سر ساعت داده شود و بدون مشورت قطع نشود، چون قطع ناگهانی می‌تواند حمله‌ی شدید ایجاد کند.
زندگی با سگ مبتلا به صرع
یک دفترچه برای ثبت زمان، مدت و شدت حمله‌ها داشته باشید. محیط را ایمن کنید، سگ را تنها کنار آب یا ارتفاع رها نکنید و تغذیه‌ی منظم داشته باشید. استرس و تغییرات ناگهانی ممکن است محرک باشند. برای کاهش اضطراب ترس سگ از صدای بلند را هم ببینید.
صرع در سنین و نژادهای مختلف
صرع ایدیوپاتیک معمولاً بین یک تا پنج سالگی شروع می‌شود، اما همیشه چنین نیست. در سگ‌های بسیار جوان بیشتر به دنبال علت‌هایی مثل مشکلات متابولیک یا عفونت می‌گردند. در سگ‌های مسن، تشنج تازه‌شروع نیاز به بررسی دقیق‌تر برای یافتن علت زمینه‌ای دارد.
برخی نژادها مثل بیگل، بوردر کالی و ژرمن شپرد استعداد ژنتیکی بیشتری دارند. دانستن سابقه‌ی خانوادگی به دامپزشک کمک می‌کند. برای اطلاعات بیشتر از این نژادها، بیگل و بوردر کالی را ببینید.
- سن شروع تشنج
- تعداد و مدت حمله‌ها
- رفتار قبل و بعد از حمله
- سابقه‌ی ضربه به سر یا مصرف ماده‌ی مشکوک
- سابقه‌ی خانوادگی در والدین و هم‌توله‌ها
یادداشت‌برداری و ثبت ویدیو برای دامپزشک
مشاهده‌ی دقیق، ارزشمندترین کمک شما به دامپزشک است. اگر ایمن است، از حمله فیلم بگیرید، زیرا توصیف کلامی همیشه کامل نیست. ساعت شروع، مدت، نوع حرکات و مدت بازیابی را ثبت کنید.
یک تقویم تشنج بسازید و محرک‌های احتمالی مانند صدا، استرس، تغییر برنامه یا غذا را یادداشت کنید. این اطلاعات به ارزیابی اثر درمان هم کمک می‌کند. برای ترس از صداها، ترس سگ از صدای بلند را مطالعه کنید و برای تغییرات غذایی آلرژی غذایی سگ و انتخاب غذا برای سگ معده حساس را ببینید.
همیشه تغییر در رفتار بین حمله‌ها را هم ثبت کنید، مثل گیجی، بی‌قراری یا اشتهای تغییر یافته. این نکات ممکن است سرنخ مهمی باشند.
ایمنی محیط و رفتار صحیح بعد از حمله
پس از پایان حمله، سگ معمولاً گیج، تشنه و ناآرام است و ممکن است همه را نشناسد. با صدای آرام صحبت کنید، نور و سر و صدا را کم کنید و اجازه دهید به تدریج به حالت عادی برگردد. از دادن غذا یا آب بلافاصله خودداری کنید تا کاملاً هوشیار شود.
محیط را از خطرات پاک کنید: پله‌ها، اجسام تیز و استخر بدون حفاظ برای سگ مستعد تشنج خطرناک‌اند. هرگز دست یا وسیله را داخل دهان سگ نکنید. اگر حمله بیش از چند دقیقه طول کشید یا حمله‌ها پشت سر هم تکرار شد، بلافاصله با دامپزشک تماس بگیرید.
مراقبت از سگ مبتلا به صرع به صبر و ثبات نیاز دارد. با دامپزشک دربارهی داروها و پایش آزمایشی صحبت کنید و تغییری در دارو ایجاد نکنید.
چه زمانی تشنج اورژانسی است
هر تشنجی که بیش از پنج دقیقه ادامه یابد یا چند بار پشت سر هم تکرار شود، باید فوراً توسط دامپزشک بررسی شود. در گرمای شدید، نشانه‌های مشابه ممکن است به گرمازدگی سگ مربوط باشد و آن هم اورژانس است. اگر شک به بلعیدن ماده‌ی سمی دارید، مسمومیت سگ را ببینید و فوراً تماس بگیرید.
برای خرید غذا و لوازم مناسب حیوان خانگی‌تان به فروشگاه اسپارک پت شاپ سر بزنید یا برای مشاوره تماس بگیرید.
سوالات متداول
آیا تشنج سگ درد دارد؟
معمولاً سگ در حین حمله هوشیاری ندارد و درد را حس نمیکند ولی ممکن است بعد از آن گیج و ترسیده باشد.
آیا صرع قابل درمان قطعی است؟
معمولاً قابل کنترل است نه درمان قطعی.
آیا باید بعد از اولین تشنج به دامپزشک رفت؟
بله، حتی اگر کوتاه بود برای بررسی علت لازم است.
آیا سگ در حین تشنج می‌تواند گاز بگیرد؟
هوشیاری ندارد ولی بهتر است دست را به دهانش نبرید.
آیا همه نژادها مستعدند؟
نژادهایی مانند بوردر کالی و بیگل شیوع بیشتری نشان میدهند.
این مطلب جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین مشاوره دامپزشک نیست.