آنفلوانزای گربه و هرپس ویروس: علائم، درمان و پیشگیری
عطسه‌های مکرر، آبریزش چشم و بینی و کم‌اشتهایی در گربه اغلب با عفونت‌های تنفسی فوقانی همراه است. دو ویروس شایع این مشکلات، هرپس ویروس گربه و کالیسی ویروس هستند. این بیماری در بچه‌گربه‌ها و گربه‌های بدون واکسن شایع‌تر است و ممکن است دوباره عود کند. در این راهنما، با علائم، مراقبت‌های خانگی و روش‌های پیشگیری آشنا می‌شوید.
آنفلوانزای گربه واقعاً چیست؟
نام آنفلوانزای گربه معمولاً برای مجموعه‌ای از عفونت‌های تنفسی فوقانی به کار می‌رود، نه ویروس آنفلوانزای انسانی. هرپس ویروس گربه (FHV-1) و کالیسی ویروس شایع‌ترین عوامل هستند. باکتری‌ها و گاهی عوامل دیگر هم می‌توانند عفونت را تشدید کنند.
هرپس ویروس پس از بهبود در بدن می‌ماند و در شرایط استرس یا ضعف ایمنی دوباره فعال می‌شود. به همین دلیل بعضی گربه‌ها دوره‌های عود دارند. فهم این ویژگی از انتظارات غیرواقع‌بینانه جلوگیری می‌کند.
علائم
معمولاً ابتدا عطسه، ترشحات شفاف بینی و چشم دیده می‌شود. بعداً ترشحات غلیظ‌تر و چسبناک می‌شوند و پلک‌ها ممکن است بچسبند. بسیاری از گربه‌ها به دلیل گرفتگی بینی و از دست دادن بو غذا نمی‌خورند.
- عطسه مکرر
- آبریزش یا ترشح غلیظ بینی
- قرمزی و اشک‌ریزی چشم
- تب و بی‌حالی
- زخم دهان یا آبریزش دهان در کالیسی
- کم‌اشتهایی
وجود زخم در چشم یا نفس‌نفس زدن نشانه فوریت است. اگر چشم‌ها درگیرند، عفونت چشم گربه را هم بخوانید.
راه‌های انتقال
ویروس‌ها از طریق ترشحات بینی، چشم و دهان منتقل می‌شوند. عطسه، تماس مستقیم، ظرف مشترک و حتی دست‌های آلوده انسان می‌تواند ناقل باشد. محیط‌های شلوغ مانند پانسیون و پناهگاه خطر را افزایش می‌دهند.
بچه‌گربه‌ها به‌دلیل ایمنی نابالغ و گربه‌های مسن یا دارای بیماری زمینه‌ای بیشتر در معرض عوارض‌اند. گربه‌های تازه‌وارد باید قبل از آمیزش با بقیه یک دوره قرنطینه داشته باشند.
تشخیص و زمان مراجعه
اغلب تشخیص بر اساس علائم و معاینه است، و در موارد مزمن آزمایش‌های اختصاصی انجام می‌شود. اگر بچه‌گربه یا گربه‌ای چند روز غذا نخورده یا نفس کشیدنش سخت شده، مراجعه فوری لازم است. دامپزشک شدت درگیری چشم و دهان را بررسی می‌کند.
بی‌اشتهایی بیش از ۲۴ تا ۴۸ ساعت در گربه خطرناک است و می‌تواند به کبد چرب بینجامد. درباره این عارضه کبد چرب گربه را مطالعه کنید.
درمان
درمان بیشتر حمایتی است و ممکن است شامل مراقبت‌های تغذیه‌ای، پاک کردن ترشحات و داروهای تجویزی دامپزشک باشد. در عفونت‌های باکتریایی ثانویه، دامپزشک آنتی‌بیوتیک انتخاب می‌کند. قطره‌ها و خوراکی‌ها را فقط با تجویز استفاده کنید.
داروهای سرماخوردگی انسان برای گربه خطرناک‌اند. به دوز و مدت دقیق دستور دامپزشک پایبند باشید. در موارد شدید ممکن است سرم و بستری لازم شود.
مراقبت در منزل
بینی و چشم گربه را با گاز یا پارچه نرم و مرطوب به‌آرامی تمیز کنید. بخار ملایم حمام می‌تواند گرفتگی را کمی کم کند. غذای معطر و کمی گرم‌شده، اشتهای گربه را تحریک می‌کند.
محیط را گرم، آرام و بی‌استرس نگه دارید. می‌توانید از چگونه استرس گربه را کم کنیم کمک بگیرید. اگر بچه‌گربه‌ای دارید که غذا نمی‌خورد، بی‌اشتهایی بچه گربه را ببینید.
- ترشحات را با پارچه نرم پاک کنید
- غذا را کمی گرم کنید
- محیط را آرام و گرم نگه دارید
- ظرف‌ها را جدا کنید
- اشتها و تنفس را زیر نظر داشته باشید
عود بیماری و مدیریت درازمدت
گربه‌های مبتلا به هرپس ممکن است در دوره‌های استرس دوباره علائم داشته باشند. تغییر محیط، سفر یا آمدن حیوان جدید از محرک‌ها هستند. حفظ روتین و کاهش استرس بهترین کمک است.
مکمل‌ها فقط با نظر دامپزشک مصرف شوند. به نشانه‌های عصبی یا چشمی توجه کنید و آنها را زود گزارش دهید. درباره حمل و سفر با گربه، سفر با گربه را مطالعه کنید.
پیشگیری و واکسن
واکسن ترکیبی گربه معمولاً شامل بخش مربوط به هرپس و کالیسی است. واکسن از ابتلا به بیماری شدید جلوگیری می‌کند هرچند همیشه عفونت را کاملاً حذف نمی‌کند. برنامه مناسب را از جدول واکسیناسیون گربه و سگ در ایران دنبال کنید.
مراقبت بعد از تزریق هم مهم است؛ مراقبت بعد از واکسن گربه را ببینید. بهداشت دست و ظروف، فاصله از گربه‌های بیمار و کاهش تراکم، به پیشگیری کمک می‌کند. بیماری‌های دیگر مانند پنلوکوپنی گربه را هم در برنامه واکسن در نظر بگیرید.
چه زمانی بیماری جدی تلقی می‌شود؟
اغلب عفونت‌های تنفسی گربه خفیف‌اند و با مراقبت از بین می‌روند، اما گاهی عوارض جدی ایجاد می‌شود. اگر گربه نفس با دهان باز می‌کشد، چشم‌ها زخم یا کدورت پیدا می‌کنند، یا بچه‌گربه‌ای ضعیف و بی‌اشتها شده است، نباید صبر کرد. این وضعیت‌ها ممکن است به ذات‌الریه یا آسیب چشم منجر شوند.
در چنین مواقعی تماس سریع با دامپزشک و ذکر مدت بیماری، وضعیت واکسن و تماس با گربه‌های دیگر کمک‌کننده است. تا زمان ویزیت گربه را گرم و آرام نگه دارید، ترشحات را به‌آرامی پاک کنید و به او کمک کنید آب بنوشد. هرگز داروی انسانی ندهید.
سوالات متداول
آیا آنفلوانزای گربه به انسان منتقل می‌شود؟
عوامل اصلی مختص گربه‌اند و معمولاً به انسان منتقل نمی‌شوند.
چقدر طول می‌کشد؟
معمولاً یک تا سه هفته، ولی بسته به شدت متفاوت است.
چرا گربه‌ام غذا نمی‌خورد؟
گرفتگی بینی و از دست رفتن بو؛ اگر بیش از یک یا دو روز ادامه یافت، به دامپزشک مراجعه کنید.
آیا هرپس قابل درمان کامل است؟
ویروس معمولاً در بدن می‌ماند و ممکن است عود کند، ولی قابل مدیریت است.
واکسن کمک می‌کند؟
بله، شدت و احتمال بیماری را کاهش می‌دهد.
این مطلب جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین مشاوره دامپزشک نیست.