گربه نمی‌تواند ادرار کند؛ انسداد مجاری ادراری یعنی همین حالا دامپزشک
بیشتر چیزهایی که درباره‌ی سلامت گربه می‌خوانید تا فردا صبح صبر می‌کنند. این یکی نه.
اگر گربه‌تان — مخصوصاً اگر نر باشد — پشت سر هم داخل ظرف خاک می‌نشیند، فشار می‌آورد، و یا هیچ ادراری خارج نمی‌شود یا فقط چند قطره می‌آید، احتمال دارد با انسداد مجاری ادراری روبه‌رو باشید. این وضعیت ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت کشنده است. لطفاً بقیه‌ی این مقاله را در راه دامپزشکی بخوانید، نه به‌جای رفتن.
چرا این‌قدر جدی است
وقتی مسیر خروج ادرار بسته می‌شود، ادرار جایی برای رفتن ندارد. مثانه پر و پرتر می‌شود و سمومی که باید از بدن خارج می‌شدند — به‌خصوص پتاسیم — در خون بالا می‌روند. پتاسیم بالا مستقیم روی ریتم قلب اثر می‌گذارد. یعنی چیزی که از یک مشکل ادراری شروع شده، با ایست قلبی تمام می‌شود.
به همین دلیل دامپزشک‌ها به این وضعیت «انسداد» می‌گویند و آن را هم‌ردیف تصادف و مسمومیت می‌دانند.
چرا گربه‌های نر بیشتر گرفتار می‌شوند
مجرای ادراری در گربه‌ی نر باریک‌تر و بلندتر است و در انتها باریک‌تر هم می‌شود. همان کریستال‌ها یا رسوب مخاطی که در یک گربه‌ی ماده بدون مشکل رد می‌شود، در گربه‌ی نر مثل چوب‌پنبه عمل می‌کند. گربه‌ی نرِ عقیم‌شده‌ی خانگی که اضافه‌وزن دارد و فقط غذای خشک می‌خورد، پرخطرترین ترکیب ممکن است.
این یعنی گربه‌های ماده مصون نیستند — فقط کمتر گرفتار انسداد کامل می‌شوند.
نشانه‌هایی که باید بشناسید
مشکل اینجاست که این علائم شبیه «یبوست» یا «لجبازی» به نظر می‌رسند و خیلی‌ها یک روز صبر می‌کنند.
- رفت‌وآمد مکرر به ظرف خاک بدون نتیجه
- نشستن طولانی در حالت فشار، گاهی با ناله یا صدای بلند
- ادرار قطره‌قطره، گاهی همراه خون
- لیسیدن مداوم ناحیه‌ی تناسلی
- ادرار کردن بیرون از ظرف خاک، روی کاشی یا وان — چون گربه ظرف خاک را با درد مرتبط کرده
- بی‌قراری، پنهان شدن، یا پرخاشگری هنگام لمس شکم
- شکم سفت و دردناک
- استفراغ و بی‌اشتهایی در مراحل پیشرفته‌تر
اگر گربه بی‌حال شده و در جای خنک دراز کشیده، وضعیت دیگر پیشرفته است.
تست خانگی که می‌توانید انجام دهید
ظرف خاک را کاملاً تمیز کنید و یک لایه‌ی نازک خاک بریزید. طی چهار تا شش ساعت بعد نگاه کنید: اگر هیچ کلوخه‌ای تشکیل نشده در حالی که گربه چند بار داخل ظرف رفته، یعنی چیزی خارج نمی‌شود. همین یک مشاهده برای تماس با دامپزشک کافی است.
کاری که هرگز نکنید: به شکم گربه فشار ندهید و مثانه را ماساژ ندهید. مثانه‌ی پر و تحت فشار می‌تواند پاره شود. همچنین هیچ داروی خانگی، مسکن انسانی یا «دمنوش ادرارآور» ندهید.
در دامپزشکی چه اتفاقی می‌افتد
معمولاً گربه آرام‌بخش می‌گیرد و با یک سوند نازک، مسیر باز می‌شود. مایعات وریدی برای شست‌وشوی سموم و اصلاح پتاسیم وصل می‌شود و آزمایش خون وضعیت کلیه را نشان می‌دهد. اغلب گربه یکی دو شب بستری می‌ماند و با سوند مرخص می‌شود.
بیشتر گربه‌هایی که به‌موقع رسانده می‌شوند، کامل خوب می‌شوند. عامل تعیین‌کننده تقریباً همیشه یک چیز است: چند ساعت گذشته.
بعد از بحران: چطور تکرار نشود
انسداد میل زیادی به برگشتن دارد. این چهار کار بیشترین اثر را دارند:
۱. رطوبت دریافتی را بالا ببرید
ادرار رقیق‌تر یعنی کریستال کمتر. افزودن یک وعده‌ی غذای تر گربه در روز، ساده‌ترین تغییر مؤثر است. فواره‌ی آب هم معمولاً مصرف آب را بیشتر می‌کند، چون گربه‌ها به آب در حال حرکت بیشتر جذب می‌شوند.
۲. غذای تخصصی ادراری، با تجویز دامپزشک
غذاهای یورینری pH ادرار را تنظیم می‌کنند و مواد معدنی سازنده‌ی کریستال را کنترل می‌کنند. گزینه‌ها در دسته‌ی رویال کنین یورینری گربه و جوسرا یورینری هستند. این‌ها غذای درمانی‌اند و انتخابشان باید با نظر دامپزشک و بر اساس نوع کریستال باشد، نه حدس.
۳. ظرف خاک را جدی بگیرید
قاعده‌ی ساده: تعداد ظرف‌ها = تعداد گربه‌ها به‌علاوه‌ی یک. تمیز، در مسیر کم‌رفت‌وآمد، و دور از ماشین لباسشویی. ظرف خاک گربه را کجا بگذاریم را جداگانه نوشته‌ایم. گربه‌ای که به‌خاطر جای بد ظرف، ادرارش را نگه می‌دارد، ریسکش بالاتر می‌رود.
۴. استرس را کم کنید
بخش بزرگی از این بیماری‌ها ریشه‌ی استرسی دارند — اسباب‌کشی، مهمان، گربه‌ی جدید. چگونه استرس گربه را کم کنیم اینجاست.
اگر گربه بعد از بهبودی باز هم بیرون از ظرف ادرار می‌کند، ممکن است مشکل رفتاری شده باشد؛ مقاله علت ادرار کردن گربه خارج از خاک تفکیک پزشکی از رفتاری را توضیح می‌دهد.
گربه‌ی ماده هم ممکن است درگیر شود
انسداد کامل در ماده‌ها نادرتر است، اما همان بیماری زمینه‌ای — که دامپزشک‌ها به آن FLUTD یا بیماری دستگاه ادراری تحتانی گربه می‌گویند — در هر دو جنس دیده می‌شود.
در گربه‌ی ماده معمولاً به‌شکل التهاب مثانه بروز می‌کند: ادرار مکرر و کم، درد، و گاهی خون. این وضعیت کشنده نیست ولی دردناک است و اگر درمان نشود تکرار می‌شود. نکته‌ی مهم این است که بخش بزرگی از این موارد سیستیت ایدیوپاتیک است — یعنی هیچ عفونت یا سنگی پیدا نمی‌شود و عامل اصلی استرس است.
چرا آنتی‌بیوتیک همیشه جواب نیست
برخلاف انسان، عفونت باکتریایی مثانه در گربه‌ی جوان نسبتاً نادر است. بیشتر موارد التهابی یا کریستالی‌اند. به همین دلیل دادن آنتی‌بیوتیک باقی‌مانده از دوره‌ی قبل، معمولاً بی‌فایده است و فقط چند روز طلایی را می‌سوزاند.
در گربه‌های بالای ده سال قضیه فرق می‌کند و عفونت شایع‌تر است — که خودش دلیل دیگری است برای آزمایش به‌جای حدس.
نشانه‌های هشدار بعد از مرخص شدن
بعد از برداشتن سوند، چند روز اول حساس‌ترین بازه است. این‌ها یعنی برگردید:
- دوباره فشار آوردن بدون خروج ادرار
- بی‌اشتهایی یا استفراغ
- بی‌حالی
- ادرار خونی که بدتر می‌شود
عود در هفته‌ی اول نسبتاً شایع است و به این معنی نیست که درمان شکست خورده؛ یعنی باید دوباره بررسی شود.
بعد از ترخیص، تغذیه نقش اصلی را در پیشگیری از عود دارد؛ همه چیز را درباره غذای گربه یورینری بخوانید. تفاوت ادرار بیرون از خاک با اسپری کردن گربه نر را هم بدانید.
اگر در ادرار گربه خون دیده‌اید اما انسداد ندارد، خون در ادرار گربه را بخوانید.
جمع‌بندی
فشار آوردن بدون خروج ادرار در گربه، تا خلاف آن ثابت نشده، یعنی اورژانس. این تنها موردی در این مجله است که می‌گوییم منتظر صبح نمانید. بعد از عبور از بحران، آب بیشتر و غذای درست تفاوت را می‌سازند.
این مطلب برای آگاهی‌بخشی نوشته شده و جایگزین معاینه‌ی دامپزشک نیست.