خفگی سگ؛ علائم و کمک‌های اولیه (مانور هایملیخ و CPR)
خفگی سگ از موقعیت‌هایی است که هر دقیقه‌اش مهم است. سگ‌ها به‌ویژه هنگام خوردن سریع، جویدن استخوان و بازی با توپ یا اسباب‌بازی کوچک ممکن است جسمی را در گلو گیر بیندازند. دانستن کمک‌های اولیه قبل از رسیدن به دامپزشک می‌تواند جان سگ را نجات دهد. در این مقاله علائم و اقدامات را مرور می‌کنیم و به پیشگیری می‌پردازیم. برای انتخاب استخوان ایمن استخوان برای سگ و اسباب بازی سگ را ببینید.
علائم خفگی
- سرفه‌ی شدید و تهوع
- دست کشیدن مکرر به دهان و صورت
- آب‌ریزش و تلاش برای بلعیدن
- تنفس پرصدا یا ناتوانی در تنفس
- کبودی لثه و زبان
- بی‌قراری شدید و سپس بی‌حالی
سرفه‌ی قوی نشانه‌ی انسداد ناقص است و هنوز هوا رد می‌شود. در انسداد کامل صدایی شنیده نمی‌شود و سگ سریع کبود می‌شود.
اولین اقدام
آرام بمانید چون سگ استرس شما را حس می‌کند. در صورت امکان دهان را باز کنید و در نور کافی داخل آن را ببینید. اگر جسم قابل دیدن و در دسترس است، با احتیاط و با انگشت یا پنس بلند آن را بردارید؛ هیچ‌گاه آن را عمیق‌تر نکنید. مراقب گاز گرفتن باشید چون سگ در حال وحشت است.
مانور هایملیخ برای سگ
برای سگ کوچک، او را از پشت بلند کنید یا به‌صورت وارونه نگه دارید و ضربه‌های محکم اما آرام به بین شانه‌ها بزنید. برای سگ بزرگ، پشت او بایستید، دست‌ها را دور شکم (پشت دنده‌ها) حلقه کنید و با مشت چند فشار سریع به‌سمت بالا و جلو وارد کنید. بعد از هر فشار دهان را بررسی کنید. این مانور برای ریه و دنده‌ها ممکن است آسیب‌زا باشد، پس حتماً بعد از آن سگ را به دامپزشک برسانید حتی اگر بهتر شد.
اگر سگ بیهوش شد
راه تنفسی را باز کنید و دهان را بررسی کنید. اگر نبض یا تنفس نبود، احیا را شروع کنید: سگ را روی پهلوی راست بخوابانید، دست‌ها را روی قفسه‌ی سینه بگذارید و ۳۰ فشار با سرعت حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ در دقیقه وارد کنید، سپس دو تنفس از بینی (با بستن دهان). در حین انجام کار کسی دیگر باید با دامپزشک تماس بگیرد یا سگ را حمل کند.
کارهایی که نباید کرد
- ضربه‌ی شدید و بی‌هدف به پشت
- فرو کردن انگشت در عمق گلو
- گذاشتن آب یا خوراکی در دهان
- کشیدن نخ یا رشته‌ای که از دهان بیرون است؛ ممکن است به روده گیر کرده باشد
در همه‌ی این موارد هرچه سریع‌تر به دامپزشک مراجعه کنید.
پیشگیری
غذا را در ظرف ضدخوردن‌سریع بدهید، توپ و اسباب‌بازی را متناسب با اندازه‌ی دهان انتخاب کنید و استخوان پخته یا قابل شکستن ندهید. اشیای کوچک مانند جوراب و سنگ را دور از دسترس بگذارید. دربارهی سگ‌هایی که همه چیز را می‌جوند جویدن وسایل توسط سگ را بخوانید.
نژادهای پرخطر
سگ‌های پوزه‌کوتاه مثل بولداگ و پاگ به‌دلیل ساختار مجرای هوایی در برابر خفگی آسیب‌پذیرترند؛ سگ پاگ و سگ بولداگ را ببینید.
علل خفگی بر اساس سن و رفتار سگ
توله‌سگ‌ها به دلیل کنجکاوی و دندان‌درآوردن، هر چیزی را به دهان می‌برند و بیشتر در معرض بلعیدن اجسام کوچک هستند. سگ‌های بالغ پرانرژی معمولاً هنگام بازی با توپ‌های کوچک یا غذا خوردن بسیار سریع دچار مشکل می‌شوند. در سگ‌های مسن‌تر، ضعف عضلات گلو یا بیماری‌های زمینه‌ای می‌تواند خطر را بالا ببرد.
سگ‌هایی که غذا را بدون جویدن قورت می‌دهند، حتی با غذای معمولی هم ممکن است گیر کردن لقمه را تجربه کنند. استفاده از کاسه‌های مخصوص غذاخوردن آهسته می‌تواند سرعت را کم کند. مشورت با دامپزشک دربارهی اندازه و نوع غذا برای سن و جثه‌ی سگ مفید است.
- توپ‌ها و اسباب‌بازی‌های کوچکتر از اندازه‌ی گلو
- استخوان‌های پخته یا تکه‌های سخت
- تکه‌های چوب، سنگ و پارچه
- بسته‌بندی غذا و کیسه‌های پلاستیکی
- غذای خیلی درشت یا قورت‌داده‌شده با عجله
تفاوت خفگی با سرفه‌ی معمولی و بیماری‌های تنفسی
همه‌ی سرفه‌ها به معنی خفگی نیستند و تشخیص تفاوت آن‌ها برای واکنش درست مهم است. در خفگی واقعی معمولاً سگ ناگهان دچار ناراحتی شدید می‌شود، دهانش را باز می‌کند، پنجه به صورت می‌کشد و صدای مشخصی از تنفس درنمی‌آید یا بسیار دشوار است. در مقابل در سرفه‌ی ناشی از بیماری، علائم تدریجی‌تر و همراه با خلط یا بی‌اشتهایی است.
اگر سگ شما سرفه‌ی خشک و مداوم دارد اما هوشیار و آرام است، احتمالاً موضوع دیگری مطرح است. برای نمونه سرفه سگ می‌تواند صدایی شبیه به گیر کردن چیزی در گلو ایجاد کند. با این حال، هر تردیدی را با تماس به دامپزشک روشن کنید.
اگر سگ می‌تواند نفس بکشد و سرفه‌ی قوی دارد، معمولاً بهتر است او را آرام نگه دارید و دخالت زیاد نکنید. دخالت بیش از حد ممکن است جسم را عمیق‌تر ببرد.
بعد از رفع خفگی چه باید کرد
حتی اگر جسم خارج شد و سگ به ظاهر حالش خوب است، بهتر است او را به دامپزشک نشان دهید. گلو و راه‌های هوایی ممکن است دچار خراش، تورم یا آسیب شده باشند که بلافاصله دیده نمی‌شود. گاهی ذرات کوچک به ریه می‌روند و روزها بعد مشکل تنفسی ایجاد می‌کنند.
در ساعات بعد، به الگوی تنفس، اشتها و رفتار سگ دقت کنید. سرفه‌ی مداوم، صدای خس‌خس، بالا آوردن یا ترشح زیاد بزاق نیاز به بررسی دارد. غذا و آب را تا زمان معاینه یا نظر دامپزشک با احتیاط بدهید.
علت ماجرا را هم بررسی کنید و منبع خطر را از محیط حذف کنید. اگر خفگی با اسباب‌بازی رخ داده، اندازه و جنس آن را بازنگری کنید و برای سن و جثه‌ی سگ مناسب بخرید. برای سلامت کلی سگ، مرور وسایل ضروری نگهداری سگ مفید است.
- معاینه‌ی گلو و دهان توسط دامپزشک
- در صورت نیاز تصویربرداری برای اطمینان از نبود جسم باقی‌مانده
- پایش علائم تنفسی تا چند روز
- اصلاح عادت‌های غذایی و بازی
برای خرید غذا و لوازم مناسب حیوان خانگی‌تان به فروشگاه اسپارک پت شاپ سر بزنید یا برای مشاوره تماس بگیرید.
سوالات متداول
آیا باید بعد از رفع خفگی هم به دامپزشک رفت؟
بله، برای بررسی آسیب گلو و ریه.
آیا CPR سگ شبیه انسان است؟
اصول مشابه است ولی محل فشار و تعداد تنفس متفاوت است.
آیا بچه سگ بیشتر در خطر است؟
بله، چون هر چیزی را میجود.
آیا سرفه‌ی ملایم بعد از خوردن خطرناک است؟
اگر تکرار شود یا همراه تنگی نفس باشد باید بررسی شود.
استخوان کدام نوع ایمن است؟
هر استخوان ریسک دارد؛ انواع تجاری مناسب اندازه را با دامپزشک بررسی کنید.
این مطلب جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین مشاوره دامپزشک نیست.