مسمومیت سگ؛ علائم، کمک‌های اولیه و اشتباهاتی که نباید کرد
مسمومیت سگ یکی از شایع‌ترین فوریت‌های دامپزشکی است و اغلب در خانه رخ می‌دهد: شکلات، داروهای انسانی، سم موش، گیاهان زینتی و مواد شوینده. سگ‌ها کنجکاوند و هر چیزی را می‌بویند و می‌خورند، بنابراین پیشگیری و آمادگی بسیار مهم است. در این مقاله علائم، اقدامات درست و غلط و پیشگیری را مرور می‌کنیم. فهرست خوراکی‌های خطرناک را در خوراکی‌های سمی برای گربه و سگ هم ببینید.
مواد سمی شایع در خانه
- شکلات، قهوه و کافئین
- انگور، کشمش و پیاز و سیر
- شیرین‌کننده‌ی زایلیتول در آدامس و شیرینی‌های بدون قند
- داروهای انسانی مثل ایبوپروفن، پاراستامول و ضدافسردگی
- سم موش و حشره‌کش
- ضدیخ خودرو که مزه‌ی شیرین دارد
- گیاهان مثل خرزهره و شمعدانی
- مواد شوینده و وایتکس
هر ماده‌ای که دقیقاً خورده شده را به‌خاطر بسپارید و بسته‌بندی آن را نگه دارید.
علائم مسمومیت
علائم به نوع سم بستگی دارند و می‌توانند فوری یا چند ساعت تا چند روز دیرتر ظاهر شوند. استفراغ، اسهال، آب‌ریزش زیاد دهان، لرزش، تشنج، بی‌حالی شدید، تنگی نفس، لثه‌ی کبود یا بسیار قرمز، ضربان قلب غیرطبیعی، کاهش یا افزایش ادرار و راه رفتن نامتعادل از علائم شایع‌اند. بعضی سموم مثل سم موش ابتدا علامت ندارند و بعد خونریزی می‌کنند.
چه باید کرد؟
- سگ را از منبع سم دور کنید و باقی‌مانده را از دهان بیرون بکشید اگر آسان است
- بسته‌بندی، گیاه یا نمونه را نگه دارید
- فوراً با دامپزشک یا اورژانس دامپزشکی تماس بگیرید و نوع ماده، مقدار تقریبی، زمان و وزن سگ را اعلام کنید
- فقط طبق دستور دامپزشک عمل کنید
- سگ را آرام نگه دارید و در صورت بی‌هوشی راه تنفسی را باز نگه دارید
سرعت اقدام در مسمومیت تعیین‌کننده است.
اشتباهات خطرناک
القای استفراغ در همهی موارد درست نیست؛ برای مواد سوزاننده، نفتی و وقتی سگ بی‌حال یا تشنجی است خطرناک است. دادن شیر، روغن، آب‌نمک یا داروی خانگی توصیه نمی‌شود و ممکن است سم را سریع‌تر جذب کند یا وضعیت را بدتر کند. حتی القای استفراغ با آب‌اکسیژنه فقط باید با دستور دامپزشک انجام شود.
درمان دامپزشکی
دامپزشک بسته به ماده ممکن است استفراغ کنترل‌شده، شستشوی معده، تجویز زغال فعال، پادزهر اختصاصی، سرم، داروی ضدتشنج و پایش اندام‌ها را انجام دهد. آزمایش خون و ادرار برای ارزیابی کلیه و کبد اهمیت دارد.
پیشگیری
- دارو و مواد شیمیایی را در کمد قفل‌دار نگه دارید
- سطل زباله را ببندید و غذای باقی‌مانده را دور از دسترس بگذارید
- قبل از خریدن گیاه زینتی بررسی کنید سمی نباشد
- سم موش را در جایی که سگ دسترسی ندارد بگذارید
- هنگام پیاده‌روی از خوردن هر چیز در خیابان جلوگیری کنید
برای کنترل جویدن اجسام جویدن وسایل توسط سگ را بخوانید.
آماده‌باشی
شماره‌ی کلینیک و اورژانس دامپزشکی نزدیک را در گوشی ذخیره کنید و یک جعبه‌ی کمک‌های اولیه داشته باشید؛ فهرست آن در جعبه کمک‌های اولیه سگ آمده است.
اطلاعاتی که باید هنگام تماس با دامپزشک آماده داشته باشید
در زمان مسمومیت مشکوک، سرعت و دقت اطلاعات به تصمیم‌گیری دامپزشک کمک بزرگی می‌کند. پیش از تماس، نفس عمیقی بکشید و تا حد ممکن واقعیت‌ها را جمع کنید. حدس‌های مبهم کمتر از جزئیات دقیق مفیدند.
اگر بسته‌بندی ماده‌ی مصرف‌شده در دسترس است، آن را همراه ببرید یا از آن عکس بگیرید. نام ماده، مقدار تقریبی بلعیده‌شده و زمان احتمالی مصرف از مهم‌ترین اطلاعات‌اند. وزن و سن سگ و بیماری‌های زمینه‌ای هم باید گفته شود.
- نام و برند ماده‌ی مشکوک و مواد تشکیل‌دهنده
- مقدار تقریبی و ساعت احتمالی مصرف
- علائمی که تا اکنون دیده‌اید
- وزن، نژاد و سن سگ
- داروها یا بیماری‌های فعلی
تفاوت مسمومیت در توله‌سگ و سگ مسن
توله‌سگ‌ها وزن کم و کنجکاوی زیادی دارند، بنابراین مقدار بسیار کمی از یک ماده‌ی سمی هم می‌تواند برایشان خطرناک باشد. بدن آن‌ها هنوز سیستم کبدی و کلیوی کاملی ندارد و ممکن است سم را دیرتر دفع کند. به همین دلیل بهتر است محیط توله را مثل اتاق کودک کاملاً ایمن کنید.
در سگ‌های مسن، بیماری‌هایی مانند ضعف کلیه یا کبد می‌تواند اثر ماده‌ی سمی را شدیدتر کند. مصرف داروهای دائمی هم ممکن است با مواد مختلف تداخل داشته باشد. گاهی علائم در این گروه مبهم و شبیه پیری است و دیرتر تشخیص داده می‌شود.
اگر سگ شما بیماری کلیوی دارد، با دامپزشک دربارهی هر ماده‌ای که به رژیم یا محیط او وارد می‌شود صحبت کنید. در موارد مشکوک بدون معطلی مراجعه کنید، چون صبر کردن برای دیدن علائم ممکن است فرصت درمان را کم کند.
مسمومیت‌های پنهان در گردش و فضای باز
همهی مسمومیت‌ها در خانه رخ نمی‌دهند. در پیاده‌روی ممکن است سگ از آب راکد، لاشه، قارچ، طعمه‌ی سمی یا مواد شیمیایی خیابان بخورد. برای کاهش این خطر، آموزش فرمان رها کردن و استفاده از قلاده در محل‌های پرخطر بسیار کمک‌کننده است.
ضدیخ خودرو، کود شیمیایی و سموم باغبانی از موارد پرخطر در گاراژ و حیاط هستند. این مواد را در قفسه‌ی قفل‌دار نگه دارید و ریخته‌شده‌ها را فوراً تمیز کنید. بسیاری از آن‌ها طعم شیرین دارند و برای حیوانات جذاب‌اند.
تغذیه‌ی نادرست هم می‌تواند ریسک ایجاد کند. دادن باقی‌مانده‌ی غذای انسان که ممکن است پیاز، سیر، کشمش یا شیرین‌کننده‌ی مصنوعی داشته باشد، پیشنهاد نمی‌شود. برای انتخاب‌های ایمن، تشویقی سگ را بخوانید و برای مواد بالقوه خطرناک، ویتامین و مکمل سگ را هم مرور کنید.
به خاطر داشته باشید که علائم اولیه‌ی مسمومیت ممکن است شبیه استفراغ سگ یا اسهال سگ باشد. اگر همراه با ضعف، لرزش یا تغییر رفتار بود، آن را جدی بگیرید و با دامپزشک مشورت کنید.
برای خرید غذا و لوازم مناسب حیوان خانگی‌تان به فروشگاه اسپارک پت شاپ سر بزنید یا برای مشاوره تماس بگیرید.
سوالات متداول
آیا خوردن یک مقدار کم شکلات خطرناک است؟
بستگی به نوع شکلات، مقدار و وزن سگ دارد؛ شکلات تلخ خطرناکتر است و بهتر است با دامپزشک تماس بگیرید.
آیا زغال فعال را میتوان در خانه داد؟
فقط با نظر دامپزشک.
چقدر طول می‌کشد علائم ظاهر شوند؟
از چند دقیقه تا چند روز.
آیا همهی گیاهان زینتی سمیاند؟
خیر، ولی بعضی بسیار خطرناکاند.
اگر سگ علف‌کش خورد؟
فوراً با دامپزشک تماس بگیرید و برچسب محصول را نشان دهید.
این مطلب جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین مشاوره دامپزشک نیست.