لپتوسپیروز سگ: علائم، راه‌های انتقال و پیشگیری
لپتوسپیروز بیماری باکتریایی است که میتواند کلیه و کبد سگ را درگیر کند و حتی به انسان هم منتقل شود. باکتری آن در آب و خاک آلوده زندگی میکند و سگهایی که در تماس با آب‌های راکد یا جوندگان هستند در معرض خطرند. شناخت علائم و پیشگیری با واکسن و رعایت بهداشت، مهم‌ترین راه کاهش خطر است. در ادامه این بیماری را به شکل ساده بررسی می‌کنیم.
لپتوسپیروز چیست؟
این بیماری توسط باکتری‌هایی به نام لپتوسپیرا ایجاد می‌شود. این باکتری‌ها از طریق ادرار حیوانات آلوده، به‌ویژه موش‌ها و سایر جوندگان، وارد محیط می‌شوند. سگ با تماس پوست زخمی یا مخاط با آب و خاک آلوده، یا نوشیدن آب آلوده مبتلا می‌شود.
بیماری میتواند خفیف یا بسیار شدید باشد. برخی سگ‌ها تقریباً بدون علامت می‌مانند، در حالی که برخی دیگر دچار نارسایی کلیه یا کبد می‌شوند. به همین دلیل توصیه می‌شود هر نشانه مشکوک را جدی بگیرید.
راه‌های انتقال
محیط‌های مرطوب و گرم، شرایط مناسبی برای ماندگاری باکتری ایجاد می‌کنند. برکه‌ها، جوی‌های آب و گودال‌های بعد از باران از منابع رایج آلودگی هستند. تماس با ادرار حیوانات آلوده یا گاز گرفتن و تماس مستقیم نیز مسیر انتقال است.
- نوشیدن یا شنا در آب راکد
- تماس با ادرار جوندگان یا حیوانات آلوده
- خاک و گل مرطوب آلوده
- زخم‌های باز پوستی هنگام تماس
- زندگی در محیط‌هایی که موش فراوان است
علائم بالینی
نشانه‌های اولیه غیراختصاصی‌اند و شبیه بسیاری از بیماری‌ها هستند. تب، بیحالی، درد عضلانی، کاهش اشتها و استفراغ شایع‌اند. ممکن است سگ سفت راه برود یا لمس شدن را تحمل نکند.
در موارد پیشرفته، تشنگی و ادرار غیرعادی، زردی و خونریزی دیده می‌شود که حاکی از درگیری کلیه و کبد است. برای آشنایی با مشکل کبدی، بیماری کبدی در سگ را مطالعه کنید. ظاهر شدن این نشانه‌ها وضعیتی اورژانسی است.
تشخیص
دامپزشک بر اساس علائم، سابقه تماس و آزمایش‌های خون و ادرار به بیماری شک میکند. آزمون‌های اختصاصی آنتی‌بادی یا مولکولی برای تأیید به کار می‌روند. زمان انجام آزمایش در تفسیر نتیجه اثر دارد.
بررسی عملکرد کلیه و کبد با آزمایش‌های روتین انجام می‌شود تا شدت بیماری مشخص شود. گاهی تصویربرداری هم لازم است. نتیجه منفی اولیه همیشه به معنی نبود بیماری نیست و ممکن است آزمایش دوباره لازم شود.
درمان
درمان معمولاً با آنتی‌بیوتیک مناسب و مراقبت حمایتی مانند سرم‌درمانی انجام می‌شود. در موارد شدید، بستری و پایش دقیق عملکرد کلیه ضروری است. پاسخ به درمان به سرعت شروع آن و شدت درگیری اندام‌ها بستگی دارد.
دوز و نوع دارو را فقط دامپزشک تعیین میکند. در طول درمان، ممکن است سگ باید ایزوله شود تا خطر سرایت به انسان و دیگر حیوانات کم شود. تعهد به تکمیل دوره درمان بسیار مهم است.
خطر برای انسان و نکات ایمنی
لپتوسپیروز بیماری مشترک است، یعنی از حیوان به انسان منتقل می‌شود. ادرار سگ بیمار میتواند آلوده باشد، پس هنگام تماس با آن دستکش بپوشید و دست‌ها را بشویید. سطوح آلوده را با مواد ضدعفونی مناسب پاک کنید.
اگر سگ شما مبتلا شده است، به پزشک خود اطلاع دهید و علائم خود را زیر نظر داشته باشید. درباره سایر بیماری‌های انتقالی هم در بیماری های مشترک انسان و حیوان مطلب بخوانید.
- هنگام تماس با ادرار دستکش بپوشید
- دست‌ها را با صابون بشویید
- سطوح آلوده را ضدعفونی کنید
- کودکان را از سگ بیمار دور نگه دارید
- به پزشک اطلاع دهید
واکسن و برنامه پیشگیری
واکسن لپتوسپیروز بخشی از برنامه واکسیناسیون سگ‌ها در بسیاری از مناطق است، اما انتخاب و زمان‌بندی آن را باید دامپزشک بر اساس سبک زندگی و شرایط منطقه تعیین کند. برای آشنایی با برنامه کلی، جدول واکسیناسیون گربه و سگ در ایران و واکسن سگ را ببینید.
واکسن تمام خطر را از بین نمی‌برد، ولی احتمال بیماری شدید را کاهش می‌دهد. یادآوری‌های سالانه را فراموش نکنید. واکسن‌های دیگر مانند بیماری هاری نیز در محافظت کلی مهم‌اند.
کاهش خطر در زندگی روزانه
از اجازه دادن به سگ برای نوشیدن از آب‌های راکد و گودال‌ها خودداری کنید. در خانه و حیاط، کنترل جوندگان با روش‌های ایمن برای حیوانات خانگی انجام دهید. غذای سگ را بیرون رها نکنید تا موش جذب نشود.
آب آشامیدنی تمیز همراه ببرید و پس از پیاده‌روی در مناطق مرطوب، پاها را بشویید. اگر سگ شما تب، استفراغ یا بیحالی ناگهانی دارد، با دامپزشک تماس بگیرید؛ برای بررسی کلی نشانه‌ها از علائم بیماری در سگ کمک بگیرید.
چه زمانی باید فوراً به دامپزشک مراجعه کرد؟
اگر سگ شما پس از تماس با آب راکد یا محیط پر از موش دچار تب، استفراغ مکرر، زردی یا تغییر در ادرار شد، منتظر بهبود خودبه‌خود نمانید. در لپتوسپیروز زمان اهمیت زیادی دارد و شروع سریع درمان میتواند از آسیب دائمی کلیه و کبد جلوگیری کند. هنگام تماس با کلینیک، سابقه تماس با آب یا جوندگان را حتماً ذکر کنید.
همراه بردن دفترچه واکسن و یادداشت علائم و زمان شروع آن‌ها به دامپزشک کمک میکند سریع‌تر تصمیم بگیرد. در مسیر رفتن به کلینیک از تماس مستقیم با ادرار یا ترشحات سگ خودداری کنید و در صورت استفراغ یا ادرار، محل را با مواد ضدعفونی تمیز کنید.
برای خرید غذا و لوازم مناسب حیوان خانگی‌تان به فروشگاه اسپارک پت شاپ سر بزنید یا برای مشاوره تماس بگیرید.
سوالات متداول
لپتوسپیروز در سگ کشنده است؟
میتواند در موارد شدید خطرناک باشد، ولی با درمان زودهنگام شانس بهبود بیشتر است.
آیا سگ واکسنخورده کاملاً ایمن است؟
واکسن خطر را کم میکند اما صددرصد تضمین نمیکند.
آیا به انسان منتقل می‌شود؟
بله، از طریق تماس با ادرار آلوده؛ رعایت بهداشت ضروری است.
چه سگهایی در خطر بیشترند؟
سگهایی که در تماس با آب راکد، روستا یا جوندگان هستند.
علائم اولیه چیست؟
تب، بیحالی، بیاشتهایی و استفراغ از علائم اولیهاند و باید به دامپزشک نشان داده شوند.
این مطلب جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین مشاوره دامپزشک نیست.