پانکراتیت سگ؛ علائم، علت‌ها، درمان و رژیم غذایی

پانکراتیت سگ یا التهاب لوزالمعده بیماری دردناکی است که اغلب پس از خوردن غذای چرب یا باقی‌مانده‌ی سفره رخ می‌دهد. پانکراس آنزیم‌های گوارشی تولید می‌کند و وقتی این آنزیم‌ها زودتر از موعد فعال شوند، به خود غده و بافت‌های اطراف آسیب می‌زنند. نتیجه استفراغ، درد شکم و بی‌حالی شدید است. در این مقاله علائم و درمان را مرور می‌کنیم. برای فهمیدن مجاز و ممنوع‌ها خوراکی های مجاز برای سگ را ببینید.

چرا پانکراتیت رخ می‌دهد؟

عامل دقیق همیشه معلوم نیست، اما مصرف ناگهانی غذای پرچرب مانند کباب، سوسیس، پوست مرغ و شیرینی‌های کره‌ای شایع‌ترین محرک است. چاقی، دیابت، کم‌کاری تیروئید، بالا بودن چربی خون، بعضی داروها و آسیب شکمی هم خطر را زیاد می‌کنند. نژادهایی مثل شنوزر مینیاتوری، یورکشایر و کاکر اسپانیل مستعدترند. درباره‌ی بیماری‌های مرتبط، دیابت سگ و کم‌کاری تیروئید سگ را بخوانید.

علائم

• استفراغ مکرر و بی‌اشتهایی
• درد شکم؛ سگ حالت «دعا» می‌گیرد، یعنی جلو را پایین و عقب را بالا نگه می‌دارد
• اسهال، گاهی چرب و بدبو
• بی‌حالی و ضعف
• تب یا افت دما
• دهیدراتاسیون

در شکل خفیف علائم مبهم‌اند و در شکل شدید می‌تواند به شوک و نارسایی ارگان‌ها برسد.

تشخیص

دامپزشک با معاینه‌ی شکم، آزمایش خون شامل تست اختصاصی پانکراس (cPLI)، سونوگرافی و گاهی رادیوگرافی تشخیص می‌دهد. چون علائم شبیه انسداد روده و مسمومیت است، تشخیص افتراقی اهمیت دارد.

درمان

درمان اغلب بستری و شامل سرم‌درمانی، داروی ضددرد قوی، ضداستفراغ و حمایت تغذیه‌ای است. به‌خلاف تصور قدیمی، گرسنه نگه داشتن طولانی توصیه نمی‌شود و بازگشت زودهنگام به تغذیه‌ی کم‌چرب با نظر دامپزشک مفید است. بعضی سگ‌ها یک نوبت حمله دارند و بعضی دچار پانکراتیت مزمن می‌شوند. هرگز داروی مسکن انسانی ندهید.

رژیم غذایی بعد از بهبودی

غذای کم‌چرب، قابل‌هضم و با کالری کنترل‌شده بدهید. وعده‌ها کوچک و منظم باشد. خوراکی تشویقی را به مقدار کم و کم‌چرب انتخاب کنید؛ ایده‌ها در تشویقی سگ. از غذای خانگی چرب و استخوان پرچرب پرهیز کنید و اگر قصد پخت خانگی دارید حتماً دستور را با دامپزشک تنظیم کنید: غذای خانگی سگ.

پیشگیری

وزن را در حد سالم نگه دارید، از دادن ته‌مانده‌ی غذای انسان خودداری کنید، سطل زباله را ببندید و هنگام مهمانی و جشن‌ها مراقب باشید. اگر سگ شما یک بار پانکراتیت داشته، دوباره مبتلا شدنش محتمل‌تر است. چاقی را با چاقی سگ مدیریت کنید.

چه زمانی اورژانس است؟

استفراغ شدید و مکرر، دردی که با لمس شکم تشدید می‌شود، بی‌حالی عمیق و لثه‌ی رنگ‌پریده یا زرد نیاز به مراجعه‌ی فوری دارد. استفراغ سگ را هم مرور کنید.

تفاوت حمله‌ی حاد و شکل مزمن

پانکراتیت می‌تواند ناگهانی و شدید یا آهسته و تکرارشونده باشد. در شکل حاد، سگ معمولاً ناگهان بی‌حال می‌شود، درد شکم دارد و ممکن است چند بار بالا بیاورد. در شکل مزمن، علائم خفیف‌تر و گاه مبهم‌اند، مانند کم‌اشتهایی دوره‌ای یا کاهش وزن تدریجی.

تشخیص نوع بیماری به معاینه، آزمایش خون اختصاصی و گاه سونوگرافی بستگی دارد. دامپزشک بر اساس شدت و سابقه‌ی سگ، تصمیم می‌گیرد که بستری لازم است یا نه. گاهی شکل مزمن به حمله‌های حاد تبدیل می‌شود.

• درد شکم و حالت نماز یا خم شدن به جلو
• استفراغ و بی‌اشتهایی
• اسهال یا مدفوع چرب
• ضعف و کم‌آبی
• گاهی تب

نژادها و زمینه‌هایی که بیشتر درگیر می‌شوند

برخی نژادها مثل شناوزر مینیاتوری، یورکشایر تریر و کاکر اسپانیل استعداد بیشتری دارند. سگ‌های دارای اضافه‌وزن، میانسال و مسن هم در معرض خطر بالاترند. بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت و اختلالات چربی خون نیز احتمال را بالا می‌برند.

بعضی داروها و مواد غذایی خاص می‌توانند محرک باشند و شناخت سابقه‌ی سگ در این زمینه به دامپزشک کمک می‌کند. اگر سگ شما یک بار دچار پانکراتیت شده، احتمال عود وجود دارد. بنابراین رژیم و سبک زندگی دائمی اهمیت زیادی دارد.

برای آشنایی با نژادها، می‌توانید یورکشایر تریر و کاکر اسپانیل را مطالعه کنید.

اشتباه‌های رایج در دوران نقاهت

وقتی سگ بهتر می‌شود، خیلی از صاحبان به عادت‌های قبلی برمی‌گردند. دادن دوباره‌ی تکه‌های چرب، پوست مرغ، کباب یا تنقلات پرچرب ممکن است باعث عود شود. حتی مقدار کم از غذای انسان برای بعضی سگ‌ها کافی است.

تغییر ناگهانی غذا هم مشکل‌ساز است. هر تغییر باید تدریجی و با نظر دامپزشک انجام شود. وعده‌های کوچک و منظم معمولاً بهتر از یک وعده‌ی بزرگ تحمل می‌شوند.

پیگیری ویزیت و آزمایش‌های توصیه‌شده را رها نکنید. اگر استفراغ برگشت یا سگ درد دارد، منتظر نمانید. برای راهنمای مقدار غذا می‌توانید مقدار غذای روزانه سگ را ببینید و پایش وزن را از علائم بیماری در سگ در کنار علائم هشدار دنبال کنید.

نکاتی برای مصرف تنقلات و تعطیلات

پانکراتیت اغلب بعد از مهمانی‌ها، سفر و تعطیلات دیده می‌شود، چون در این زمان‌ها غذای چرب بیشتری در دسترس سگ قرار می‌گیرد. به مهمانان بگویید به سگ غذای سفره ندهند و سطل زباله را محکم ببندید. برای هر تنقلی، ترکیب و میزان چربی را بخوانید.

• تنقلات کم‌چرب و در مقدار کم انتخاب کنید
• پوست و چربی گوشت را به سگ ندهید
• در سفر غذای مخصوص سگ را همراه داشته باشید
• از دادن استخوان پرچرب و باقی‌مانده‌ی کباب خودداری کنید

سوالات متداول

آیا پانکراتیت کشنده است؟

نوع شدید می‌تواند خطرناک باشد و به درمان فوری نیاز دارد.

آیا می‌توان در خانه درمان کرد؟

موارد خفیف هم باید دامپزشک ارزیابی کند و درمان خانگی مستقل توصیه نمی‌شود.

کدام غذاها ممنوع‌اند؟

غذاهای چرب، سرخ‌شده، پوست مرغ، کره، سوسیس و کالباس.

آیا پانکراتیت عود می‌کند؟

بله، به‌ویژه اگر رژیم کنترل نشود.

آیا همه‌ی نژادها یکسان‌اند؟

نه؛ نژادهای کوچک و برخی تریرها حساس‌ترند.

این مطلب جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین مشاوره دامپزشک نیست.