نارسایی کلیه سگ؛ علائم، تغذیه و روش‌های درمان
نارسایی کلیه سگ مشکلی جدی است، زیرا کلیه‌ها وظیفه‌ی تصفیه‌ی خون، تنظیم آب و املاح و تولید ادرار را بر عهده دارند. وقتی عملکرد آن‌ها افت میکند، مواد زائد در بدن جمع میشود و سگ دچار تشنگی زیاد، بی‌اشتهایی و ضعف میشود. نارسایی کلیه در سگ‌های مسن شایع است، اما بعضی سگ‌های جوان هم بر اثر عفونت، مسمومیت یا مشکلات مادرزادی مبتلا میشوند. این مقاله علائم، تشخیص، درمان و تغذیه‌ی سگ مبتلا را توضیح می‌دهد. اگر سگ شما مسن است، غذای سگ مسن و علائم بیماری در سگ را هم بخوانید.
نارسایی حاد و مزمن چه فرقی دارند؟
نارسایی حاد ناگهانی رخ می‌دهد و معمولاً علت مشخصی دارد؛ مثلاً مسمومیت با انگور و کشمش، ضدیخ، داروهای ضدالتهاب انسانی یا بیماری لپتوسپیروز. اگر زود درمان شود، گاهی کلیه بهبود می‌یابد. نارسایی مزمن به آهستگی طی ماه‌ها و سالها پیشرفت میکند و کلیه‌ی از دست رفته برنمی‌گردد، اما با مدیریت درست می‌توان پیشرفت را کند کرد و کیفیت زندگی را حفظ کرد.
علائم هشداردهنده
- نوشیدن آب بیش از معمول و دفع ادرار زیاد
- بی‌اشتهایی، کاهش وزن و ضعف عضلانی
- استفراغ و تهوع؛ جزئیات در {{dog-vomiting
- استفراغ سگ}}
- بوی دهان شبیه آمونیاک و زخم دهان
- لثه‌ی رنگ‌پریده و کم‌خونی
- بی‌حالی و افسردگی
- در موارد پیشرفته کاهش یا قطع ادرار
تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد چون وقتی علائم آشکار میشوند، حدود دو سوم عملکرد کلیه ممکن است از دست رفته باشد.
علت‌های رایج
سن، ژنتیک، عفونت‌های مجاری ادراری که به کلیه می‌رسند، سنگ کلیه و مجرا، فشارخون بالا، دیابت و بیماریهای ایمنی از علل شایع‌اند. بعضی نژادها مانند شیتزو، بول‌تریر و کاکر اسپانیل نقص‌های ژنتیکی کلیه دارند. برای مشکلات مرتبط به سنگ مثانه سگ و دیابت سگ هم مراجعه کنید.
تشخیص
آزمایش خون برای کراتینین، اوره و SDMA، آزمایش ادرار برای غلظت و پروتئین، اندازه‌گیری فشارخون و سونوگرافی ابزارهای اصلی دامپزشک هستند. بر اساس این اندازه‌ها، بیماری مزمن کلیه به مراحل چهارگانه تقسیم میشود و درمان متناسب با آن انتخاب میشود.
درمان
درمان شامل سرم‌درمانی در موارد حاد، کنترل تهوع، داروهای کاهنده‌ی فشار و پروتئین ادرار و بستن‌های فسفات است. برای بیماری مزمن رژیم غذایی کلیوی نقش کلیدی دارد. مصرف آب تازه باید همیشه آزاد باشد. دارو و مکمل را بدون نظر دامپزشک شروع نکنید، چون بعضی ترکیبات برای کلیه‌ی ضعیف سنگین‌اند.
تغذیه‌ی سگ مبتلا
رژیم‌های مخصوص کلیه فسفر و سدیم کمتر و پروتئین باکیفیت و محدودتر دارند و معمولاً اسیدهای چرب امگا ۳ بیشتری دارند. سگها در بیماری کلیوی اغلب بی‌اشتها میشوند؛ گرم کردن غذا، تقسیم آن در وعده‌های کوچک و استفاده از غذای تر کمک میکند. از غذای خانگی و شور و استخوان پرهیز کنید و حتماً با دامپزشک هماهنگ باشید. راهنمای غذای تر و خشک را در غذای خشک یا کنسرو سگ ببینید.
پایش و پیشگیری
معاینه و آزمایش سالانه برای سگ‌های بالای هفت سال توصیه میشود. سگ را از خوراکی‌های سمی دور نگه دارید، واکسن را به‌موقع تزریق کنید و علائم عفونت ادراری را جدی بگیرید.
مراحل بیماری و اهمیت تشخیص زودهنگام
بیماری مزمن کلیه اغلب آرام پیشرفت میکند و تا از دست رفتن بخش بزرگی از عملکرد کلیه، علامت واضحی نشان نمی‌دهد. به همین دلیل غربالگری دوره‌ای با آزمایش خون و ادرار در سگ‌های مسن توصیه میشود. تشخیص زودهنگام فرصت مداخله‌ی تغذیه‌ای و درمانی را بیشتر میکند.
دامپزشکان معمولاً بر اساس شاخص‌های آزمایشگاهی، بیماری را در چند مرحله طبقه‌بندی می‌کنند. این مرحله‌بندی به تعیین برنامه‌ی درمان و پیش‌آگهی کمک میکند. البته هر سگ متفاوت است و نمی‌توان فقط از روی یک عدد قضاوت کرد.
- افزایش نوشیدن آب و دفع ادرار
- کاهش اشتها و وزن
- بوی بد دهان و زخم دهانی
- استفراغ و بی‌حالی
- پوشش مو خشک و بی‌جلا
عوامل خطر و پیشگیری از آسیب
برخی داروها، سموم و غذاهای سمی می‌توانند به کلیه آسیب برسانند. از دادن داروی انسانی بدون تجویز پرهیز کنید و دسترسی به مواد شیمیایی مثل ضدیخ را محدود کنید. برای فهرست غذاهای خطرناک، خوراکی های مجاز برای سگ و مسمومیت سگ مفیدند.
عفونت‌های ادراری درمان‌نشده، سنگ‌ها و کم‌آبی هم می‌توانند به کلیه فشار بیاورند. دسترسی دائمی به آب تمیز و کنترل منظم سلامت ادراری اهمیت دارد. در مورد آب، کم‌آبی بدن سگ را بخوانید.
سگ‌های مسن بیشتر در معرض خطرند اما این بیماری فقط مخصوص سنین بالا نیست. نژادهای خاصی هم استعداد ژنتیکی دارند. معاینه‌ی منظم بهترین راه ردیابی زودهنگام است.
مراقبت‌های روزمره در خانه
پس از تشخیص، برنامه‌ی ثابت و ساده‌ی روزانه کمک زیادی میکند. غذا را در ساعت‌های منظم بدهید و مصرف دارو و مکمل را مطابق تجویز دامپزشک ثبت کنید. اگر سگ اشتهایش کم است، غذا را کمی گرم کنید یا با دامپزشک دربارهی روش‌های افزایش اشتها مشورت کنید.
آب تازه را در چند جا بگذارید و به رفتار نوشیدن سگ توجه کنید. استرس و تغییرات ناگهانی محیط را کم کنید. در هوای گرم، فعالیت را محدود کنید تا کم‌آبی پیش نیاید.
ثبت وزن ماهانه و یادداشت‌های روزانه از اشتها، استفراغ و میزان ادرار به دامپزشک کمک میکند. هرگونه تغییر ناگهانی را سریع گزارش دهید.
برای خرید غذا و لوازم مناسب حیوان خانگی‌تان به فروشگاه اسپارک پت شاپ سر بزنید یا برای مشاوره تماس بگیرید.
سوالات متداول
آیا کلیه‌ی سگ ترمیم میشود؟
در نارسایی حاد گاهی بله، در مزمن معمولاً خیر ولی قابل مدیریت است.
سگ مبتلا چقدر عمر میکند؟
بسته به مرحله و پاسخ به درمان متفاوت است؛ بعضی سگها سالها زندگی خوبی دارند.
آیا آب زیاد خوردن همیشه علامت کلیه است؟
خیر، دیابت و بیماریهای دیگر هم باعث آن میشوند و باید آزمایش شود.
آیا پروتئین را کاملاً حذف کنیم؟
خیر، کیفیت و مقدار مناسب پروتئین لازم است و باید دامپزشک تعیین کند.
آیا سگ جوان هم مبتلا میشود؟
بله، بهویژه در بیماریهای ژنتیکی و مسمومیت.
این مطلب جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین مشاوره دامپزشک نیست.