سگ هاوانیز: راهنمای نگهداری، آراستن و تغذیه
سگ هاوانیز نژاد ملی کوبا و یکی از شادترین سگ‌های همدم دنیاست که با موی نرم و موج‌دار و راه رفتن فنری خود شناخته می‌شود. این نژاد از خانواده بیچون‌ها است و اجداد آن در قرن‌های هجدهم و نوزدهم میان خانواده‌های ثروتمند هاوانا نگهداری می‌شدند. اگر دنبال سگی کوچک، اجتماعی و کم‌ریزش هستید، هاوانیز گزینه‌ای است که ارزش بررسی دقیق دارد.
ریشه‌های کوبایی و بازگشت از مرز انقراض
اجداد هاوانیز با کشتی‌های اسپانیایی به کوبا آمدند و در آنجا با پودل‌ها درآمیختند. پس از انقلاب کوبا در ۱۹۵۹ چند خانواده‌ای که فرار کردند چند سگ را با خود به آمریکا بردند و کل جمعیت امروزی تقریباً از همان تعداد اندک ریشه می‌گیرد.
به همین دلیل تنوع ژنتیکی محدود است و انتخاب پرورش‌دهنده‌ای که آزمایش سلامت انجام می‌دهد اهمیت زیادی دارد.
اندازه و ظاهر
وزن بالغ معمولاً ۳ تا ۶ کیلوگرم و قد حدود ۲۳ تا ۲۸ سانتی‌متر است. بدن کمی کشیده‌تر از ارتفاع، گوش‌های آویزان و دم پرمو که روی پشت خم می‌شود از ویژگی‌های اوست.
- عمر متوسط: ۱۴ تا ۱۶ سال
- رنگ‌ها: سفید، کرم، طلایی، شکلاتی، سیاه و لکه‌دار
- پوشش: ابریشمی، سبک و تک‌لایه
پوشش سبک ولی پرنیاز
پوشش هاوانیز برخلاف ظاهر سنگینش، تک‌لایه است و تقریباً نمی‌ریزد. این ویژگی باعث می‌شود موهای ریخته در خود پوشش گیر کنند و تنها با برس‌کشی منظم جدا شوند. هفته‌ای سه بار برس زدن حداقل لازم است (برس زدن سگ).
برای کاهش کار آراستن، بسیاری از صاحبان موی بدن را کوتاه نگه می‌دارند. موی اطراف چشم و مقعد را مرتب کنید و بعد از حمام کاملاً خشک کنید، چون موی نمدار زود گره می‌خورد.
خلق‌وخوی سایه‌وار
این نژاد را «سگ چسبیده به صاحب» هم می‌نامند چون دوست دارد در همه جای خانه همراه شما باشد. بسیار دوستانه است، با غریبه‌ها و حیوانات دیگر مشکل کمی دارد و برای نگهبانی مناسب نیست.
نداشتن هم‌صحبتی، مهم‌ترین عامل نارضایتی او است. تنها ماندن طولانی می‌تواند پارس و بی‌قراری ایجاد کند (اضطراب جدایی سگ). اگر ساعت‌های طولانی بیرون از خانه هستید، شاید این نژاد مناسبتان نباشد.
آموزش و بازی
هاوانیز باهوش و مشتاق یادگیری است و حرکت‌های نمایشی را با شوق انجام می‌دهد. برای آموزش از ابتدا به سراغ فرمان‌های پایه بروید (آموزش دستورات پایه به سگ).
آموزش توالت در نژادهای کوچک کمی طول می‌کشد، اما با برنامه ثابت قابل حل است (آموزش دستشویی توله سگ). روزانه حدود ۳۰ دقیقه بازی و پیاده‌روی ملایم کافی است.
سلامت و تغذیه
هاوانیز به مشکلاتی مانند دررفتگی کاسه زانو، بیماری‌های چشمی (آب مروارید)، ناشنوایی ارثی و گاهی سوفل قلبی گرایش دارد. معاینه چشم و زانو توسط دامپزشک را در برنامه بگذارید.
غذا را متناسب با اندازه جثه بدهید. از آنجا که نژاد ریزاندام است، مقدار جیره کم و اضافه‌وزن خطرناک‌تر از آن چیزی است که فکر می‌کنید (مقدار غذای روزانه سگ). مسواک زدن منظم از تجمع پلاک دندان جلوگیری می‌کند.
یک روز معمول با هاوانیز
صبح با یک پیاده‌روی ده تا پانزده دقیقه‌ای و صبحانه شروع کنید. در طول روز چند دور بازی کوتاه با توپ نرم یا اسباب‌بازی‌های معمایی، بهترین راه برای مصرف انرژی اوست (اسباب بازی سگ). عصر دوباره قدم‌زدن و تمرین چند ترفند ساده مثل چرخیدن یا ایستادن روی دو پا، هم سرگرمی است و هم رابطه را محکم می‌کند.
هاوانیزها در ورزش‌های چابکی و فرمانبرداری می‌درخشند و گاهی برای کار درمانی با بیماران و سالمندان هم آموزش می‌بینند، چون ذاتاً آرام و مهربان‌اند. با این حال از محیط‌های بسیار شلوغ و پر سروصدا ممکن است ناراحت شوند (ترس سگ از صدای بلند).
چند نکته برای فصل‌های سرد و گرم
پوشش ابریشمی او گرما را به‌خوبی تحمل نمی‌کند و در تابستان گرم ایران باید در اتاق خنک بماند. در عوض در زمستان معمولاً به لباس هم نیاز ندارد، مگر در سرمای شدید. پنجه‌ها را بعد از پیاده‌روی بشویید و موهای بین انگشتان را کوتاه نگه دارید.
هنگام پیاده‌روی تابستانی سطح آسفالت را با پشت دست امتحان کنید؛ اگر برای شما داغ است برای او هم هست (سوختگی پنجه سگ).
مناسب چه کسی است؟
برای آپارتمان، افراد خانه‌نشین یا بازنشسته و خانواده‌های دارای کودک بزرگ‌تر عالی است. نژادهای مشابه را مقایسه کنید: بیشون فریزه، سگ مالتیز و نژاد سگ های کوچک. برای روزهای اولیه، نگهداری توله سگ را هم بخوانید.
هنگام خرید هاوانیز به چه چیزی توجه کنیم
چون جمعیت اولیه این نژاد کوچک بود، آزمایش‌های ژنتیکی و معاینهٔ قلب و چشم والدین اهمیت دارد. از فروشندگانی که تولهٔ بسیار ارزان بدون مدارک عرضه می‌کنند دوری کنید؛ بسیاری از این توله‌ها از مراکز تولید انبوه می‌آیند و با مشکلات رفتاری و سلامت روبه‌رو می‌شوند.
تولهٔ سالم باید فعال، با چشمان بدون ترشح و موی تمیز باشد. واکسن‌ها و ضدانگل را طبق برنامه دامپزشک ادامه دهید (واکسن سگ).
سوالات متداول
هاوانیز ریزش مو دارد؟
بسیار کم؛ موهای افتاده در پوشش می‌ماند و با برس جدا می‌شود.
آیا برای آلرژی مناسب است؟
کم‌ریزش است و برای بعضی افراد بهتر؛ هیچ نژادی کاملاً ضدحساسیت نیست.
قیمت و دسترسی در ایران چگونه است؟
نژاد نسبتاً نادر است؛ از پرورش‌دهنده معتبر و دارای مدارک تهیه کنید.
چقدر ورزش لازم دارد؟
روزانه حدود نیم ساعت بازی و پیاده‌روی کافی است.
آیا تنهایی را تحمل می‌کند؟
نه چندان؛ حضور مداوم خانواده را ترجیح می‌دهد.
این مطلب جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین مشاوره دامپزشک نیست.