ماده دورکننده گربه؛ روش‌های ایمن و موادی که نباید استفاده کنید
گربه‌ها گاهی در جاهایی ادرار می‌کنند، مبل را می‌خراشند، روی گیاهان می‌روند یا وارد حیاط و بالکن می‌شوند که دوست نداریم. بسیاری از صاحبان گربه دنبال ماده دورکننده گربه می‌گردند، اما انتخاب اشتباه می‌تواند به گربه یا خود شما آسیب بزند. این راهنما روش‌های ایمن و مؤثر دور کردن گربه از مکان‌های ممنوع، علت رفتارها و مواردی که باید از آن‌ها پرهیز کرد را توضیح می‌دهد.
چرا گربه به جاهای ناخواسته می‌رود؟
- علامت‌گذاری قلمرو: ادرار و خراشیدن راهی برای نشانه‌گذاری است.
- خاراندن ناخن: نیاز طبیعی به تیز کردن ناخن؛ ببینید خراشنده‌ی گربه.
- استرس: تغییر محیط یا گربه‌ی جدید؛ ببینید کاهش استرس گربه.
- کنجکاوی و شکار: گیاهان، پرده‌ها و پرندگان توجه گربه را جلب می‌کنند.
- جعبه‌ی خاک نامناسب: گربه‌ها اگر جعبه‌ی خاک را دوست نداشته باشند جای دیگری را انتخاب می‌کنند.
اول علت را حل کنید
ماده‌ی دورکننده به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند. اگر گربه‌ی شما ادرار می‌کند، نخست باید علت پزشکی یا استرسی را بررسی کنید. اگر مبل را می‌خراشد، خراشنده در نزدیکی جاهای مورد علاقه‌اش بگذارید. اگر به گیاه حمله می‌کند، گیاه ایمن بگذارید یا آن را دور کنید؛ ببینید گیاهان سمی برای گربه.
روش‌های ایمن دور کردن گربه
موانع فیزیکی
نوار دوطرفه‌ی چسبنده‌ی مخصوص (بدون چسب شیمیایی خطرناک)، ورق آلومینیوم یا مات‌های بافت‌دار روی سطوح، گربه را از لمس کردن آن‌ها منصرف می‌کند چون بافت را دوست ندارد.
بوهای ناخوشایند برای گربه
بسیاری از گربه‌ها بوی مرکبات را دوست ندارند. می‌توانید پوست مرکبات را در ظرف باز دور از دسترس بگذارید. اما از روغن‌های اسانسی (مثل درخت چای، اکالیپتوس و نعنا) و ضدعفونی‌کننده‌های فنلی استفاده نکنید، چون برای گربه‌ها سمی‌اند.
اسپری‌های تجاری
اسپری‌های دورکننده‌ی مخصوص گربه در دسترس است. برچسب را بخوانید و روی سطح کوچک آزمایش کنید. هرگز مستقیم روی گربه اسپری نکنید.
جایگزین جذاب
مؤثرترین روش، دادن گزینه‌ی بهتر است: خراشنده، درخت گربه، پنجره‌ی نزدیک با دید به بیرون و جایگاه بلند. گربه‌ای که محیط جذاب دارد کمتر به جاهای ممنوع می‌رود.
دور کردن گربه‌ی ولگرد از حیاط یا بالکن
برای جلوگیری از ورود گربه‌ها به حیاط، می‌توانید غذا را بیرون نگذارید، زباله را ببندید، شکاف‌ها را ببندید و از نرده یا شبکه استفاده کنید. اگر گربه‌ی ولگرد مریض یا زخمی است، با مراکز مرتبط تماس بگیرید. از سم و دام‌های آسیب‌رسان استفاده نکنید؛ آن‌ها غیرانسانی و خطرناک‌اند و برای سایر حیوانات خانگی هم خطر دارند.
چه موادی را نباید استفاده کرد؟
- نفتالین و ضدعفونی‌کننده‌های قوی که سمی‌اند.
- روغن‌های اسانسی بدون تأیید.
- فلفل و مواد تحریک‌کننده‌ی چشم و پوست.
- سموم جوندگان و مواد مشابه.
اگر گربه ادرار می‌کند چه کنیم؟
محل را با پاک‌کننده‌ی آنزیمی بشویید تا بو از بین برود. از مواد آمونیاکی استفاده نکنید چون بوی آن گربه را دوباره جذب می‌کند. اگر ادرار کردن بیرون جعبه ناگهانی شد، دامپزشک را ببینید، چون عفونت ادراری و بیماری‌ها می‌توانند علت باشند.
نقشه‌ی عملی برای یک اتاق مشکل‌دار
فرض کنید گربه‌ی شما مدام روی مبل اتاق نشیمن می‌خراشد. مرحله‌ی اول: یک خراشنده‌ی بلند و محکم کنار همان مبل بگذارید. مرحله‌ی دوم: روی گوشه‌ی مبل موقتاً نوار مخصوص بچسبانید. مرحله‌ی سوم: هر بار که گربه از خراشنده استفاده کرد، تشویقی بدهید. مرحله‌ی چهارم: بعد از چند هفته نوار را بردارید و ببینید رفتار تثبیت شده یا نه. در بیشتر موارد همین ترکیب ساده بهتر از هر اسپری عمل می‌کند. برای معرفی گربه‌ی جدید به خانه نیز ببینید معرفی گربه جدید.
اشتباهات رایج
- تنبیه یا فریاد زدن بر سر گربه که فقط استرس را بیشتر می‌کند.
- پاشیدن آب بدون توجه به علت.
- استفاده از مواد معطر قوی در خانه.
- نادیده‌گرفتن نیاز گربه به بازی، خراشیدن و بالا رفتن.
زمان مراجعه به دامپزشک یا متخصص رفتار
اگر رفتارهای ناخواسته ناگهانی شروع شده‌اند، همراه با تغییر اشتها، بی‌حالی یا ادرار دردناک هستند، حتماً دامپزشک را ببینید. این مطلب جایگزین مشاوره‌ی دامپزشک نیست.
گربه‌ها و حس بویایی
گربه‌ها بویایی بسیار قوی دارند و بوی شدید یک ماده‌ی دورکننده می‌تواند برایشان آزاردهنده باشد. به همین دلیل مقدار مصرف را کم نگه دارید و پنجره‌ها را باز بگذارید تا هوا جریان داشته باشد. برای گربه‌های دارای مشکل تنفسی یا آسم، بوی قوی را کاملاً کنار بگذارید.
توصیه برای خانه‌های دارای کودک
هر ماده‌ای که برای گربه ایمن نیست، برای کودک هم ممکن است خطرناک باشد. مواد را دور از دسترس کودکان نگه دارید و روی بسته‌بندی‌ها برچسب بگذارید.
نمونه‌ی برنامه برای بالکن و پنجره
اگر مشکل شما ورود گربه به بالکن است، شبکه‌ی ایمنی نصب کنید، گلدان‌های ناپایدار را جابه‌جا کنید و مسیر دسترسی را مسدود کنید. توجه کنید که بالکن بدون محافظ برای گربه خطر سقوط دارد. اگر گربه‌ی خانگی شما دوست دارد بیرون را ببیند، پنجره‌ی ایمن با شبکه یا کاتیو (فضای محصور) انتخاب مناسبی است و نیاز او به تماشای بیرون را برطرف می‌کند.
صبر و ثبات
رفتار گربه با یک روش یک‌شبه تغییر نمی‌کند. روش را چند هفته به‌طور یکسان ادامه دهید، همه‌ی اعضای خانه هماهنگ باشند و رفتارهای خوب را پاداش دهید. اگر نتیجه نگرفتید، مشاوره‌ی دامپزشک یا متخصص رفتار حیوانات کمک می‌کند.
جمع‌بندی
بهترین ماده‌ی دورکننده، ترکیب علت‌یابی، فراهم کردن جایگزین جذاب و استفاده‌ی محدود از موانع و بوهای ایمن است. از سموم و اسانس‌های خطرناک پرهیز کنید و اگر رفتار ناگهانی تغییر کرد، دامپزشک را ببینید.
نگهداری و تکرار استفاده
هر روش دورکننده باید ثابت و مرتب تکرار شود، چون بوی آن با زمان محو می‌شود. موانع و اسپری‌ها را هفتگی بررسی کنید و اثر آن را بر رفتار گربه ببینید. اگر گربه استرس یا پرخاشگری نشان داد، روش را متوقف کنید. هدف اصلی هدایت رفتار است نه ترساندن گربه.
نکته‌ی پایانی
اگر گربه‌ی شما به مبل، پرده یا گیاه علاقه‌ی خاصی دارد، آن اشیاء را موقتاً پوشش دهید و جایگزین جذاب‌تری فراهم کنید تا رفتار تغییر کند.
سوالات متداول
آیا بوی مرکبات برای گربه خطرناک است؟
پوست مرکبات معمولاً خطر کمی دارد اما خوردن آن و روغن اسانسی ممکن است ایجاد مشکل کند؛ دور از دسترس بگذارید.
آیا فلفل برای دور کردن گربه خوب است؟
خیر؛ باعث تحریک چشم و دستگاه تنفسی می‌شود.
گربه به گیاهان می‌رود، چه کنم؟
گیاه ایمن و خراشنده بگذارید و گیاهان سمی را دور کنید.
آیا ماده‌ی دورکننده روی همه‌ی گربه‌ها اثر دارد؟
خیر؛ بسته به گربه و علت رفتار متفاوت است.
این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشاوره دامپزشک نیست.