کرم قلب سگ؛ علائم، تشخیص و پیشگیری از دیروفیلاریا
کرم قلب سگ یا دیروفیلاریا بیماری انگلی جدی است که از طریق نیش پشه به سگ منتقل میشود و کرم‌های بالغ در قلب و عروق ریه ساکن میشوند. بیماری ماه‌ها بدون علامت پیش می‌رود، ولی پیشگیری از آن ساده و ارزان است. در این مقاله چرخه‌ی زندگی انگل، علائم، تشخیص و پیشگیری را می‌خوانید. پیشگیری از انگل‌ها بخشی از برنامه‌ی واکسن سگ است.
کرم قلب چگونه منتقل میشود؟
پشه‌ی آلوده لارو انگل را هنگام نیش به سگ منتقل میکند. لاروها طی چند ماه به کرم بالغ تبدیل میشوند و در شریان‌های ریوی و بطن راست قلب جای می‌گیرند. سگ‌ها از سگ دیگر مستقیماً مبتلا نمی‌شوند و پشه واسطه‌ی لازم است؛ بنابراین نواحی گرم و مرطوب با پشه‌ی فراوان خطر بیشتری دارند.
علائم
- سرفه‌ی خشک و مداوم
- خستگی زودرس هنگام بازی و پیاده‌روی
- کاهش وزن و بی‌اشتهایی
- تنگی نفس
- تورم شکم در موارد پیشرفته
در مراحل اولیه معمولاً هیچ علامتی دیده نمی‌شود و به همین دلیل آزمایش سالانه اهمیت دارد.
تشخیص
آزمایش خون برای یافتن پروتئین کرم بالغ و آزمایش میکروفیلر، به‌همراه عکس قفسه‌ی سینه و سونوگرافی قلب، روش‌های رایج تشخیص هستند. دامپزشک بر اساس شدت بیماری تصمیم می‌گیرد.
درمان
درمان شامل داروهای مخصوص کشتن کرم بالغ، محدود کردن شدید فعالیت سگ و داروهای حمایتی است و دوره‌ای طولانی و پرهزینه دارد. ورزش در این دوره می‌تواند خطرناک باشد، چون کرم‌های مرده ممکن است عروق ریه را مسدود کنند. درمان فقط باید با نظر دامپزشک انجام شود.
پیشگیری
قرص یا آمپول ماهانه‌ی پیشگیری، ضدکک و پشه‌های موضعی و دور کردن پشه از محل نگهداری سگ مؤثر است. شروع پیشگیری در بچه‌سگ و آزمایش سالانه برای سگ بالغ توصیه میشود. مراقبت از کک و کنه را هم در کک و کنه سگ ببینید.
کرم قلب در گربه
گربه‌ها نیز می‌توانند مبتلا شوند، هرچند تعداد کرم کمتر است و تشخیص سخت‌تر. برای گربه‌های خانگی که با پشهها در تماس‌اند، با دامپزشک دربارهی پیشگیری مشورت کنید.
چرخه‌ی زندگی انگل در یک نگاه
پشه خون سگ آلوده را می‌خورد و لارو میکروسکوپی انگل را برمی‌دارد. لارو در بدن پشه طی ۱۰ تا ۱۴ روز به مرحله‌ی عفونی می‌رسد و هنگام نیش بعدی وارد پوست سگ دیگر میشود. در بدن سگ، لارو چند ماه زیر پوست و عضله رشد میکند و بعد وارد جریان خون و ریه میشود. کرم‌های بالغ تا ۳۰ سانتی‌متر طول دارند و سال‌ها زنده می‌مانند. به همین دلیل پیشگیری قبل از رسیدن لاروها به مرحله‌ی بالغ اهمیت دارد.
خطر در هوای گرم و فصل پشه
فعالیت پشه با گرم شدن هوا زیاد میشود، ولی در خانه‌های گرم زمستان هم خطر کاملاً از بین نمی‌رود. بهتر است پیشگیری را طبق نظر دامپزشک در تمام سال ادامه دهید و حیاط و ظرف‌های آب راکد را کنترل کنید. توری پنجره و دور کردن سگ از محل‌های پشه‌خیز در غروب هم کمک‌کننده است.
اگر سگ مبتلا شد چه باید کرد؟
- فعالیت سگ را شدیداً محدود کنید و از دویدن بپرهیزید
- دقیقاً طبق برنامه‌ی دامپزشک دارو بدهید
- علائم تنفسی مثل سرفه‌ی خونی و تنگی نفس را فوراً گزارش دهید
- بعد از درمان آزمایش کنترل انجام دهید
خطر بر اساس منطقه و سبک زندگی
میزان خطر کرم قلب به شرایط اقلیمی و حضور پشهها بستگی دارد. در مناطق گرم و مرطوب یا نزدیک آب‌های راکد، احتمال انتقال بالاتر است، اما حتی در شهرها هم پشه می‌تواند به آپارتمان‌ها وارد شود. سگ‌هایی که بیشتر شب‌ها و غروب‌ها بیرون هستند، بیشتر در معرض نیش قرار می‌گیرند.
سگ‌های نگهبان و حیاط‌نشین نسبت به سگ‌های کاملاً داخل خانه ریسک بیشتری دارند. سفر به مناطق پرخطر نیز می‌تواند سگ را در معرض قرار دهد. دامپزشک محلی بهترین منبع برای ارزیابی وضعیت منطقه و تعیین برنامه‌ی پیشگیری است.
- سگ‌هایی که بیشتر وقت را در فضای باز می‌گذرانند
- مناطق گرم و مرطوب
- سگ‌های بدون برنامه‌ی پیشگیری منظم
- سفر یا جابه‌جایی به مناطق پرخطر
- وجود آب راکد اطراف منزل
پایش و آزمایش دوره‌ای
برای سگی که برنامه‌ی پیشگیری دارد هم آزمایش سالانه معمولاً توصیه میشود، چون هیچ روشی صددرصد تضمین‌شده نیست. اگر دوز دارو فراموش شود یا سگ قبلاً مبتلا بوده، آزمایش اهمیت پیدا میکند. دامپزشک بر اساس سن و سابقه، زمان آزمایش را تعیین میکند.
آزمایش‌ها معمولاً شامل بررسی آنتی‌ژن در خون و در برخی موارد شناسایی میکروفیلر است. اگر نتیجه مثبت باشد، تصویربرداری و آزمایش‌های تکمیلی برای ارزیابی شدت درگیری قلب و ریه انجام میشود. بدون این ارزیابی، هیچ درمانی نباید آغاز شود.
قبل از شروع پیشگیری برای سگ بزرگ‌تر از چند ماه، حتماً با دامپزشک مشورت کنید. شروع نادرست در سگ آلوده می‌تواند خطر داشته باشد. برنامه‌ی کلی انگل‌کشی را در واکسن سگ ببینید.
اشتباهات رایج دربارهی کرم قلب
یکی از رایج‌ترین باورها این است که سگ‌های داخل خانه نیازی به پیشگیری ندارند. پشهها وارد ساختمان میشوند و یک نیش کافی است. باور دیگر آن است که اگر سگ علامت ندارد، آلوده نیست؛ در حالی که بیماری ممکن است ماه‌ها بی‌صدا پیش برود.
قطع دارو در ماه‌های سرد، بدون مشورت دامپزشک، یکی دیگر از اشتباهات است. همچنین استفاده از داروهای ضدانگل برای گربه یا سگ دیگر می‌تواند خطرناک باشد. هیچ‌گاه دارو را از روی توصیه‌ی دوستان یا اینترنت به سگ ندهید.
تصور اینکه درمان آسان و بی‌خطر است نیز اشتباه است. درمان پیچیده است و دوران محدودیت فعالیت دارد. به همین دلیل پیشگیری همواره مقرون‌به‌صرفه‌تر و ایمن‌تر است.
مراقبت‌های عمومی و ارتباط با سایر انگل‌ها
کنترل پشه در محیط، مثل خالی کردن ظرف‌های آب راکد و استفاده از توری، بخشی از پیشگیری است. این اقدام‌ها جایگزین دارو نیستند، اما خطر را کاهش می‌دهند. برای کنترل انگل‌های خارجی دیگر، کک و کنه سگ را با پیشگیری هماهنگ کنید.
اگر سگ بعد از فعالیت زود خسته میشود یا سرفه دارد، این نشانه‌ها را جدی بگیرید و بیماری قلبی سگ را برای مقایسه‌ی علائم بخوانید. تقویت وضعیت کلی با تغذیه‌ی مناسب هم مهم است؛ ویتامین و مکمل سگ را مرور کنید. برای تشخیص هشدارهای عمومی، علائم بیماری در سگ مفید است.
وزن و آمادگی بدنی سگ
سگ دارای وزن مناسب تحمل بهتری برای بررسی‌ها و درمان‌های احتمالی دارد. اضافه‌وزن فشار بیشتری به قلب و ریه وارد میکند، بنابراین کنترل وزن بخشی از مراقبت است. برای برنامه‌ی کاهش وزن ایمن، چاقی سگ را بخوانید و با دامپزشک هماهنگ کنید.
برای خرید غذا و لوازم مناسب حیوان خانگی‌تان به فروشگاه اسپارک پت شاپ سر بزنید یا برای مشاوره تماس بگیرید.
سوالات متداول
آیا سگ داخل آپارتمان هم مبتلا میشود؟
بله، پشهها وارد خانه میشوند و خطر صفر نیست.
آیا دارو پیشگیری برای بچه‌سگ مجاز است؟
بله، از سنین پایین با مقدار متناسب وزن و نظر دامپزشک شروع میشود.
آیا بیماری به انسان منتقل میشود؟
انتقال از سگ به انسان مستقیم نیست و بسیار نادر است.
اگر یک ماه دارو را فراموش کنم؟
با دامپزشک تماس بگیرید؛ ممکن است آزمایش لازم باشد.
چقدر زود بیماری رشد میکند؟
تا بلوغ کرم حدود شش ماه طول میکشد.
این مطلب جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین مشاوره دامپزشک نیست.