سرفه و عطسه گربه؛ سرماخوردگی ساده است یا چیز جدی‌تر
گربه‌ها هم عطسه می‌کنند. گرد و غبار، عطر، خاک ظرف توالت یا حتی فلفل موقع آشپزی میتواند یکی دو عطسه ایجاد کند و این کاملاً طبیعی است.
اما وقتی عطسه چند روز ادامه پیدا میکند و پای ترشح چشم و بینی هم وسط می‌آید، دیگر موضوع فرق میکند. این راهنما کمک میکند بفهمید کدام حالت را دارید.
«سرماخوردگی گربه» دقیقاً چیست
چیزی که در فارسی سرماخوردگی گربه می‌نامیم، معمولاً عفونت تنفسی فوقانی است و در بیشتر موارد یکی از این دو ویروس عاملش است:
- هرپس‌ویروس گربه: بیشتر چشم را درگیر میکند — قرمزی، آبریزش و گاهی زخم قرنیه. مهم‌ترین ویژگی‌اش این است که بعد از بهبود، ویروس در بدن نهفته می‌ماند و هر بار که گربه استرس می‌گیرد (اسباب‌کشی، مهمان، گربه‌ی جدید) دوباره فعال میشود.
- کالیسی‌ویروس: بیشتر دهان را درگیر میکند — زخم زبان و لثه، آبریزش دهان و درد هنگام غذا خوردن. گاهی لنگش گذرا هم می‌دهد.
هر دو در واکسن سه‌گانه پوشش داده می‌شوند. واکسن لزوماً جلوی ابتلا را نمی‌گیرد ولی شدت بیماری را به‌طور چشمگیری کم میکند — همان دلیلی که در جدول واکسیناسیون گربه و سگ در ایران روی کامل کردن دوره تأکید کرده‌ایم.
کلامیدیا
یک باکتری است و بیشتر ملتحمه‌ی چشم را درگیر میکند: چشم قرمز، متورم و پرترشح، معمولاً اول یک چشم و بعد هر دو. برخلاف ویروس‌ها به آنتی‌بیوتیک جواب می‌دهد، اما تشخیصش با دامپزشک است.
چطور بفهمیم کدام است
راستش را بخواهید، از روی ظاهر نمی‌شود قطعی گفت — و همین نکته مهم است. اما این نشانه‌ها جهت‌دهنده‌اند:
- درگیری غالب چشم + سابقه‌ی عود در زمان استرس ← بیشتر به هرپس می‌خورد
- زخم دهان و آبریزش دهان و درد موقع غذا ← بیشتر به کالیسی
- چشم بسیار قرمز و پرترشح، بدون علائم دهانی ← احتمال کلامیدیا
- ترشح یک‌طرفه و مداوم ← ممکن است جسم خارجی، پولیپ یا مشکل دندانی باشد
- ترشح خونی یا بدبو ← نیاز به بررسی جدی‌تر
سرفه با عطسه فرق دارد
این تفکیک مهم است و زیاد اشتباه میشود. عطسه از بینی می‌آید و ناگهانی است. سرفه از قفسه‌ی سینه می‌آید؛ گربه گردن را جلو می‌کشد، بدن را کش می‌دهد و صدایی خشک تولید میکند.
سرفه‌ی تکرارشونده در گربه اغلب یکی از این‌هاست:
- آسم گربهای — حمله‌های سرفه‌ی خشک، گاهی با خس‌خس. حالت کلاسیکش گربهای است که چمباتمه زده، گردن را کشیده و سرفه میکند. بسیاری این را با تلاش برای بالا آوردن گلوله‌ی مویی اشتباه می‌گیرند.
- گلوله‌ی مویی — که در واقع «عُق» است نه سرفه، و معمولاً به بالا آوردن ختم میشود.
- انگل ریوی یا مشکلات قلبی در موارد کمتر
اگر مطمئن نیستید سرفه است یا هیربال، مقاله گلوله مویی در گربه رفتار مربوط به گلوله‌ی مویی را توضیح داده است.
یک فوریت واقعی: نفس کشیدن با دهان باز در گربه هرگز طبیعی نیست. برخلاف سگ، گربه‌ی سالم له‌له نمی‌زند. تنفس دهانی، لثه‌ی آبی یا تنفس شکمی شدید یعنی همین حالا دامپزشک.
در خانه چه کمکی می‌توان کرد
در موارد خفیف و بدون علائم هشدار، این کارها واقعاً مؤثرند:
- بخور: گربه را چند دقیقه در حمامی که دوش آب گرم باز بوده نگه دارید. بخار ترشحات را روان میکند. آب داغ را مستقیم نزدیک گربه نبرید.
- تمیز کردن ترشحات با دستمال مرطوب گرم — گربهای که بینی‌اش بسته است، بوی غذا را حس نمی‌کند و غذا نمی‌خورد.
- غذای تر و کمی گرم‌شده: بوی قوی‌تر، اشتهای بیشتر. غذای تر گربه در این دوره تفاوت محسوسی می‌سازد.
- کاهش استرس و جای گرم و آرام. چگونه استرس گربه را کم کنیم برای گربه‌هایی که عود هرپس دارند کاربردی است.
- خاک ظرف توالت کم‌گردوخاک انتخاب کنید.
هیچ داروی سرماخوردگی انسانی به گربه ندهید. قطره‌ی بینی انسانی، شربت سرفه و مسکن‌ها — هیچ‌کدام. خیلی از آن‌ها برای گربه سمی‌اند.
کی باید مراجعه کنید
- بیش از ۲۴ تا ۴۸ ساعت غذا نخورده
- ترشح غلیظ، زرد یا سبز
- چشم بسته، کدر یا خیلی دردناک
- زخم دهان یا آبریزش دهان
- نفس‌نفس زدن یا تنفس دهانی
- بی‌حالی یا تب
- بچه گربه است
- علائم بیش از یک هفته طول کشیده
اگر چند گربه دارید
این عفونت‌ها بین گربه‌ها بسیار مسری‌اند. گربه‌ی بیمار را تا بهبودی جدا کنید، ظرف غذا و آب جدا بدهید و بین رسیدگی به هرکدام دست‌هایتان را بشویید. برای انسان‌ها مسری نیستند.
بچه گربه‌ها و عفونت تنفسی
عفونت تنفسی فوقانی در بچه گربه‌ها بسیار شایع است، مخصوصاً آن‌هایی که از خیابان یا پناهگاه آمده‌اند. در این سن ماجرا جدی‌تر است چون ذخیره‌ی بدنی کم است و بینی بسته یعنی بیاشتهایی، و بیاشتهایی در بچه گربه سریع به کم‌آبی می‌رسد.
اگر بچه گربه‌ی تازه‌واردی دارید که عطسه میکند، صبر کردن گزینه‌ی خوبی نیست. نگهداری از بچه گربه 2 ماهه نکات کلی این دوره را دارد.
چرا بعضی گربه‌ها هیچ‌وقت کامل خوب نمی‌شوند
اگر گربهای دارید که هر چند ماه یک‌بار عطسه و آبریزش چشم پیدا میکند، احتمالاً ناقل مزمن هرپس است. ویروس در گانگلیون عصبی نهفته می‌ماند و با استرس دوباره فعال میشود.
این قابل ریشه‌کنی نیست، ولی کاملاً قابل مدیریت است:
- کاهش منابع استرس — تغییرات محیطی، شلوغی، رقابت بین گربه‌ها
- تغذیه‌ی باکیفیت و ثابت
- مکمل ال-لیزین در بعضی گربه‌ها کمک میکند (با نظر دامپزشک)
- پیشگیری از عفونت‌های هم‌زمان
عودها معمولاً خفیف‌تر از دفعه‌ی اول‌اند و بسیاری از آن‌ها بدون دارو در چند روز فروکش می‌کنند.
ترشح یک‌طرفه‌ی مداوم را جدی بگیرید
عفونت ویروسی معمولاً دوطرفه است. اگر فقط یک سوراخ بینی یا یک چشم مدام ترشح دارد و به درمان جواب نمی‌دهد، احتمال چیز دیگری مطرح میشود: جسم خارجی (پَر گیاه، دانه)، پولیپ، مشکل دندانی که به سینوس راه پیدا کرده، یا در گربه‌های مسن‌تر توده.
این موارد با آنتی‌بیوتیک حل نمی‌شوند و نیاز به بررسی تصویری دارند.
مطالب مرتبط: عفونت چشم گربه، سرفه سگ
اگر سرفه گربه خشک، دوره‌ای و بدون ترشح بینی است، احتمال آسم گربه را بررسی کنید.
جمع‌بندی
عطسه‌ی گذرا نگران‌کننده نیست، ولی عطسه‌ای که چند روز ادامه دارد و با ترشح و بیاشتهایی همراه است، درمان می‌خواهد. مرز روشن این است: تا وقتی گربه غذا می‌خورد و سرحال است، میشود در خانه حمایتش کرد؛ به‌محض اینکه غذا خوردن متوقف شد، وقت مراجعه است.
این مطلب برای آگاهی‌بخشی نوشته شده و جایگزین معاینه‌ی دامپزشک نیست.
برای سلامت گربه مشاوره بگیرید
سن، وزن و شرایط گربه‌تان را بگویید تا کارشناسان اسپارک پت شاپ بهترین انتخاب را پیشنهاد بدهند.
سوالات متداول
عطسه گاهبهگاه گربه طبیعی است؟
عطسههای پراکنده معمولاً به دلیل گرد و غبار یا تحریک بینی است. اگر مکرر شد یا با ترشح همراه بود، دامپزشک را در جریان بگذارید.
تفاوت سرفه با تلاش برای استفراغ گلوله مو چیست؟
گربهای که سرفه میکند معمولاً قوز میکند و گردن را دراز میکند و ممکن است شبیه گلوله مو باشد. اگر تکرار شد، حتماً بررسی شود.
ترشح بینی و چشم چه نشانهای است؟
میتواند نشانه عفونت تنفسی یا حساسیت باشد. تغییر رنگ ترشح، تب یا بیاشتهایی نیاز به مراجعه به دامپزشک دارد.
آیا عطر و گرد و غبار باعث عطسه میشود؟
بله، اسپریها، دود، خاکهای گردآلود و عطرها میتوانند تحریککننده باشند. خاک بدون گرد و غبار و محیط تمیز ممکن است کمک کند.
چه زمانی سرفه گربه اورژانسی است؟
تنفس با دهان باز، تنفس سخت یا لبهای کبود نیاز به اقدام فوری دارد. فوراً به دامپزشک مراجعه کنید.